Derywaty

Co to jest?

Derywaty to rodzaj instrumentów finansowych, których cena uzależniona jest od wartości innych instrumentów finansowych, zwanych bazowymi. Instrumentem bazowym może być cena (lub wartość) innego towaru, instrumentu finansowego lub zdarzenia (w przypadku pogodowych instrumentów pochodnych).
Przykładowe instrumenty bazowe to wartość indeksu giełdowego, kurs walutowy, wysokość stopy procentowej, cena akcji, cena obligacji, cena towaru, liczba dni słonecznych albo wielkość opadu śniegu w danym miejscu w danym czasie.

Główne funkcje stosowania derywatów to:

  • funkcja zabezpieczająca
  • funkcja spekulacyjna

Rodzaje derywatów: 

Kontrakty terminowe

Dwustronne umowy, w której kupujący zobowiązuje się do kupna, a sprzedający do sprzedaży określonej ilości instrumentu bazowego (np. akcji, obligacji, towaru), w ściśle określonym terminie i po określonej cenie.

więcej

Opcje

Instrumenty pochodne dające prawo (ale nie obowiązek) do kupna (opcja kupna) lub sprzedaży (opcja sprzedaży) określonej ilości instrumentu bazowego zastosowanego dla tej opcji, po określonej z góry cenie zwanej ceną wykonania w terminie wygaśnięcia.

więcej

Jak to działa?

Inwestor nabył kontrakt terminowy na indeks WIG20 po kursie 2 500 pkt, wygasający za miesiąc. Wartość kontraktu wynosi 50 000 zł (2500 pkt x 20 zł tzw. mnożnik). Dom maklerski ustalił depozyt zabezpieczający w wysokości 10% wartości kontraktu. Zatem rzeczywista kwota, jaką inwestor zapłacił za jeden kontrakt wynosi 5 000 zł (50 000 zł x 10%).

1) W przypadku, gdy kurs kontraktu terminowego wzrośnie.

Po miesiącu inwestor sprzedał kontrakt po kursie wynoszącym 2 600 pkt, zamykając tym samym pozycję.
Zysk, jaki Inwestor osiągnął z inwestycji na kontrakcie wynosi 2 000 zł (2 600 pkt – 2 500 pkt) x 20 zł.

2) W przypadku, gdy kurs kontraktu terminowego spadnie.

Po miesiącu inwestor sprzedał kontrakt po kursie wynoszącym 2 400 pkt, zamykając tym samym pozycję.
Strata, jaką Inwestor poniósł z inwestycji na kontrakcie wynosi 2 000 zł (2 400 pkt - 2 500 pkt) x 20 zł.

Powyższe przykłady zostały podane wyłącznie w celach edukacyjnych i mają charakter hipotetyczny. Nie opierają się o rzeczywiste dane.

Ryzyka

Z inwestowaniem w kontrakty terminowe związana jest część ryzyk opisanych w odniesieniu do innych instrumentów finansowych, tj.:

  • ryzyko przyszłego kształtowania się kursu - brak pewności, co do kierunku kształtowania się ceny instrumentu finansowego w przyszłości potencjalnie skutkujący stratą części lub całości zainwestowanego kapitału,
  • ryzyko zmienności - kurs rynkowy może podlegać znaczącym wahaniom, powodując istotną fluktuację wartości zainwestowanego kapitału,
  • ryzyko płynności instrumentu finansowego - polega na braku możliwości kupna lub sprzedaży instrumentu finansowego bez znaczącego wpływu na jego cenę,
  • ryzyko zawieszenia obrotu lub wykluczenia instrumentu finansowego z obrotu - na podwyższenie ryzyka inwestycyjnego wpływa również możliwość zawieszenia notowań, wycofania lub wykluczenia instrumentów finansowych z obrotu na danym rynku. Taka sytuacja w znaczący sposób może wpłynąć na rynkową wycenę instrumentów finansowych,
  • ryzyko walutowe - w przypadku instrumentów finansowych nabywanych na rynkach zagranicznych lub denominowanych w walutach obcych dodatkowym elementem niepewności jest ryzyko kształtowania się kursów walut obcych w stosunku do waluty polskiej, powdujące że inwestycje w te instrumenty może mieć efekt odmienny od załoóżnego.

Z inwestowaniem w kontrakty termniowe związane jest również:

  • ryzyko instrumentu bazowego - wynika z ryzyk dotyczących instrumentu finansowego, którego kwotowania stanowią podstawę wyceny lub rozliczenia kontraktu termniowego,
  • ryzyko bazy - oznacza, że cena instrumentu pochodnego może odbiegać od wartości teoretycznej wynikającej z wyceny instrumentu bazowego,
  • ryzyko dywidendy - w przypadku zmiany oczekiwań względem płatności dywidendy z instrumentu bazowego bądź spółki z indeksu, kurs kontraktu terminowego może ulec istotnej zmianie,
  • ryzyko dźwigni finansowej - do zawarcia transakcji wystarcza ułamek wartości rzeczywistej transakcji pobranej jako zabezpieczenie, co tworzy efekt dźwigni finansowej. W przypadku niekorzystnej zmiany kursu instrumentu finansowego istnieje ryzyko poniesienia przez inwestora straty istotnie przekraczającej wartość pierwotnie zainwestowanej w transakcję kwoty (wniesionego zabezpieczenia),
  • ryzyko nieuzupełnienia lub nieterminowego uzupełnienia zabezpieczenia do poziomu wymaganego przez CDM - wiąże się w konsekwencji z zamknięciem pozycji w trybie interwencji CDM oraz - w przypadku zrealizowania straty - z pobraniem dodatkowych środków na jej pokrycie,'
  • w przypadku usługi Intraday - dodatkowo występuje ryzyko konieczności zamknięcia pozycji w dniu jej otwarcia, co może nastąpić w niesprzyjających warunkach rynkowych.

Z inwestowaniem w opcje związana jest część ryzyk opisanych w odniesieniu do innych instrumentów finansowych, tj.:

  • ryzyko przyszłego kształtowania się kursu - brak pewności, co do kierunku kształtowania się ceny instrumentu finansowego w przyszłości potencjalnie skutkujący stratą części lub całości zainwestowanego kapitału,
  • ryzyko zmienności - kurs rynkowy może podlegać znaczącym wahaniom, powodując istotną fluktuację wartości zainwestowanego kapitału,
  • ryzyko płynności instrumentu finansowego - polega na braku możliwości kupna lub sprzedaży instrumentu finansowego bez znaczącego wpływu na jego cenę,
  • ryzyko zawieszenia obrotu lub wykluczenia instrumentu finansowego z obrotu - na podwyższenie ryzyka inwestycyjnego wpływa również możliwość zawieszenia notowań, wycofania lub wykluczenia instrumentów finansowych z obrotu na danym rynku. Taka sytuacja w znaczący sposób może wpłynąć na rynkową wycenę instrumentów finansowych,
  • ryzyko walutowe - w przypadku instrumentów finansowych nabywanych na rynkach zagranicznych lub denominowanych w walutach obcych dodatkowym elementem niepewności jest ryzyko kształtowania się kursów walut obcych w stosunku do waluty polskiej, powdujące że inwestycje w te instrumenty może mieć efekt odmienny od załoóżnego.

Z inwestowaniem w opcje związane jest również:

  • ryzyko instrumentu bazowego - wynika z ryzyk dotyczących instrumentu finansowego, którego kwotowania stanowią podstawę wyceny lub rozliczenia opcji,
  • ryzyko dywidendy - w przypadku zmiany oczekiwań względem płatności dywidendy z instrumentu bazowego bądź spółki z indeksu, kurs opcji może ulec istotnej zmianie,
  • ryzyko nieuzupełnienia lub nieterminowego uzupełnienia zabezpieczenia do poziomu wymaganego przez CDM - wiąże się w konsekwencji z zamknięciem pozycji w trybie interwencji CDM oraz - w przypadku zrealizowania straty - z pobraniem dodatkowych środków na jej pokrycie,
  • ryzyko nieograniczonej straty - w przypadku wystawienia opcji występuje zagrożenie, że strata może być nieograniczona,
  • ryzyko upływu czasu - cena opcji jest uzależniona od czasum, jaki pozostał do wygaśnięcia opcji. Zbliżanie się terminu wygaśnięcia opcji może powodować spadek wartości opcji nawet przy niezmienionym poziomie ceny instrumentu bazowego. Upływ czasu działa, więc na niekorzyść nabywców opcji kupna i nabywców opcji sprzedaży,
  • ryzyko dźwigni finansowej - do wystawienia opcji wystarcza ułamek wartości rzeczywistej transakcji pobranej jako zabezpieczenie, co tworzy efekt dźwigni finansowej. W przypadku niekorzystnej zmiany kursu instrumentu finansowego istnieje ryzyko poniesienia przez inwestora straty istotnie przekraczającej wartość pierwotnie zainwestowanej w transakcję kwoty (wniesionego zabezpieczenia).

Szczegółowe informacje dotyczące oferowanych w CDM Pekao SA derywatów uzyskasz pod numerami telefonów:

  • 801 140 490 - dla połączeń krajowych z telefonów stacjonarnych
  • +48 22 591 24 90 - dla połączeń z zagranicy oraz telefonów komórkowych

Jak zacząć inwestować?

Kontakt