Jak działa rynek kapitałowy?

Rynek kapitałowy to część rynku finansowego obejmująca transakcje instrumentami finansowymi o terminie zwrotu dłuższym niż jeden rok (wymóg ten ma coraz mniejsze znaczenie).

Na rynek kapitałowy składają się:

  • rynek papierów wartościowych
  • rynek hipoteczny (hipoteka na grunty, budynki)
  • rynek długoterminowych pożyczek bankowych.

Funkcje rynku kapitałowego:

  • Umożliwia przepływ kapitału pomiędzy tymi, którzy go posiadają a tymi, którzy go poszukują w celu finansowania inwestycji.
  • Pozwala wycenić kapitał dzięki ustaleniu ceny papierów wartościowych na rynku wtórnym.

Zapewnia płynność inwestycji, dzięki czemu uczestnicy rynku mogą sprzedać posiadane instrumenty finansowe, a uzyskane środki ulokować w inny sposób.

 

 


 

Nadzór nad rynkiem kapitałowym

Komisja Nadzoru Finansowego (KNF)

Komisja Nadzoru Finansowego zapewnia prawidłowe funkcjonowanie rynku kapitałowego. Prowadzi działalność od 2006 r., po przejęciu kompetencji Komisji Papierów Wartościowych i Giełd.

Komisja Nadzoru Finansowego sprawuje nadzór nad sektorem bankowym, rynkiem kapitałowym, ubezpieczeniowym i emerytalnym, nadzór nad instytucjami płatniczymi i biurami usług płatniczych oraz nad instytucjami pieniądza elektronicznego.

Celem nadzoru nad rynkiem finansowym jest zapewnienie prawidłowego funkcjonowania tego rynku, jego stabilności, bezpieczeństwa oraz przejrzystości, zaufania do rynku finansowego, a także zapewnienie ochrony interesów uczestników tego rynku.

Do zadań Komisji należy między innymi:

  • podejmowanie działań służących prawidłowemu funkcjonowaniu rynku finansowego;
  • podejmowanie działań mających na celu rozwój rynku finansowego i jego konkurencyjności;
  • podejmowanie działań edukacyjnych i informacyjnych w zakresie funkcjonowania rynku finansowego;
  • udział w przygotowywaniu projektów aktów prawnych w zakresie nadzoru nad rynkiem finansowym;
  • stwarzanie możliwości polubownego i pojednawczego rozstrzygania sporów między uczestnikami rynku finansowego, w szczególności sporów wynikających ze stosunków umownych między podmiotami podlegającymi nadzorowi Komisji a odbiorcami usług świadczonych przez te podmioty.

Więcej informacji dostępnych jest na stronie: https://www.knf.gov.pl/

Powrót do góry

 

Rynek regulowany

Giełda Papierów Wartościowych w Warszawie (GPW)

Giełda Papierów Wartościowych to instytucja, która stanowi nieodłączną część rynku kapitałowego i na której odbywa się publiczny obrót instrumentami finansowymi. Została założona w 1991 r. przez Skarb Państwa jako spółka akcyjna.

Do zadań Giełdy należy:

  • koncentracja w jednym miejscu i czasie ofert kupujących i sprzedających w celu wyznaczenia kursu i realizacji transakcji;
  • prowadzenie bezpiecznego i sprawnego przebiegu transakcji;
  • upowszechniania jednolitych informacji o kursach i obrotach instrumentami finansowymi, które są przedmiotem obrotu;
  • prowadzenie działalności w zakresie edukacji, promocji i informacji związanej z funkcjonowaniem rynku kapitałowego.

Więcej informacji dostępnych jest na stronie: https://www.gpw.pl/

Powrót do góry

 

Alternatywny system obrotu

Alternatywny system obrotu w Polsce jest organizowany przez Grupę Kapitałową Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie. Dla akcji jest to alternatywny system obrotu NewConnect. BondSpot SA prowadzi pozagiełdowy rynek regulowany dla obligacji (pod marką Catalyst) oraz alternatywny system obrotu dla obligacji (również pod marką Catalyst).

Na rynku pozagiełdowym notowane są walory, dla których nie stawia się tak wysokich wymagań jak dla akcji notowanych na rynku giełdowym.

Więcej informacji dostępnych jest na stronie: https://www.gpw.pl/ oraz https://www.bondspot.pl .

Powrót do góry

 

Deponowanie i ewidencjonowanie papierów wartościowych

Krajowy Depozyt Papierów Wartościowych (KDPW) to spółka powstała w 1991 roku jako jeden z działów Giełdy Papierów Wartościowych. Instytucja ta jest odpowiedzialna za prowadzenie i nadzorowanie systemu depozytowo-rozliczeniowego w zakresie obrotu papierami wartościowymi.

Do zadań KDPW należą:

  • rozliczanie transakcji zawieranych na rynku regulowanym oraz w alternatywnym systemie obrotu w zakresie zdematerializowanych papierów wartościowych;
  • dokonywanie rozrachunku w instrumentach finansowych i środkach pieniężnych w związku z transakcjami zawieranymi na rynku regulowanym oraz transakcjami zawieranymi w alternatywnym systemie obrotu;
  • prowadzenie depozytu papierów wartościowych oraz wykonywanie czynności w zakresie prowadzenia systemu rejestracji instrumentów finansowych niebędących papierami wartościowymi, które zostały dopuszczone do obrotu na rynku regulowanym lub wprowadzone do alternatywnego systemu obrotu;
  • nadzorowanie zgodności wielkości emisji z liczbą papierów wartościowych zarejestrowanych w depozycie papierów wartościowych znajdujących się w obrocie;
  • realizacja zobowiązań emitentów wobec właścicieli papierów wartościowych;
  • prowadzenie systemu zabezpieczania płynności rozliczeń, w tym systemu gwarantowania rozliczeń transakcji zawartych na rynku regulowanym;
  • zarządzanie obowiązkowym Systemem Rekompensat;
  • zadania związane z systemem zabezpieczenia społecznego.

Więcej informacji dostępnych jest na stronie: http://www.kdpw.pl/

Powrót do góry

 

Działalność maklerska

Domy maklerskie

Domy maklerskie to firmy inwestycyjne prowadzące działalność maklerską za pośrednictwem maklerów oraz doradców inwestycyjnych.

Zgodnie z art. 69 Ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi (Dz.U.2017.0.1768), działalności maklerska polega na:

  • przyjmowaniu i przekazywaniu zleceń nabycia lub zbycia instrumentów finansowych;
  • wykonywaniu zleceń na rachunek dającego zlecenie;
  • nabywaniu lub zbywaniu na własny rachunek instrumentów finansowych;
  • zarządzaniu portfelami, w skład których wchodzi jeden lub większa liczba instrumentów finansowych;
  • doradztwie inwestycyjnym;
  • oferowaniu instrumentów finansowych;
  • świadczeniu usług w wykonaniu zawartych umów o subemisje inwestycyjne i usługowe lub zawieraniu i wykonywaniu innych umów o podobnym charakterze, jeżeli ich przedmiotem są instrumenty finansowe;
  • organizowaniu alternatywnego systemu obrotu.

Działalnością maklerską jest również wykonywanie przez firmę inwestycyjną czynności polegających m.in. na:

  • przechowywaniu lub rejestrowaniu instrumentów finansowych, w tym prowadzeniu rachunków papierów wartościowych oraz prowadzeniu rachunków pieniężnych;
  • udzielaniu pożyczek pieniężnych w celu dokonania transakcji, której przedmiotem jest jeden lub większa liczba instrumentów finansowych, jeżeli transakcja ma być dokonana za pośrednictwem firmy inwestycyjnej udzielającej pożyczki;
  • doradztwie dla przedsiębiorstw w zakresie struktury kapitałowej, strategii przedsiębiorstwa lub innych zagadnień związanych z taką strukturą lub strategią;
  • doradztwie i innych usługach w zakresie łączenia, podziału oraz przejmowania przedsiębiorstw;
  • wymianie walutowej, w przypadku gdy jest to związane z działalnością maklerską;
  • sporządzaniu analiz inwestycyjnych, analiz finansowych oraz innych rekomendacji o charakterze ogólnym dotyczących transakcji w zakresie instrumentów finansowych;
  • świadczeniu usług dodatkowych związanych z subemisją usługową lub inwestycyjną.
Powrót do góry

 

Instytucje wspólnego inwestowania

Towarzystwa funduszy inwestycyjnych

Towarzystwa funduszy inwestycyjnych to instytucje finansowe będące spółkami akcyjnymi, mające swoją siedzibę na terytorium rzeczpospolitej Polskiej.

Przedmiotem działalności towarzystwa jest:

  • tworzenie funduszy inwestycyjnych;
  • zarządzanie funduszami inwestycyjnymi;
  • pośrednictwo w zbywaniu i odkupywaniu jednostek uczestnictwa;
  • reprezentowanie funduszy inwestycyjnych wobec osób trzecich;
  • zarządzanie zbiorczym portfelem papierów wartościowych.

Za zezwoleniem Komisji Nadzoru Finansowego Towarzystwo może rozszerzyć przedmiot działalności o:

  • zarządzanie cudzym pakietem papierów wartościowych na zlecenie;
  • doradztwo w zakresie obrotu papierami wartościowymi;
  • pośrednictwo w zbywaniu i odkupywaniu jednostek uczestnictwa funduszy inwestycyjnych utworzonych przez inne towarzystwa lub tytułów uczestnictwa funduszy zagranicznych;
  • pełnienie funkcji przedstawiciela funduszy zagranicznych.

Fundusze inwestycyjne

Fundusz inwestycyjny jest osobą prawną, której wyłącznym przedmiotem działalności jest lokowanie środków pieniężnych zebranych w drodze publicznego lub niepublicznego, proponowania nabycia jednostek uczestnictwa albo certyfikatów inwestycyjnych, w określone w ustawie papiery wartościowe, instrumenty rynku pieniężnego jak również inne prawa majątkowe.

Głównymi celami inwestycyjnymi funduszy inwestycyjnych mogą być wyłącznie:

  • ochrona realnej wartości aktywów funduszu inwestycyjnego;
  • osiąganie przychodów z lokat netto funduszu inwestycyjnego;
  • wzrost wartości aktywów funduszu inwestycyjnego w wyniku wzrostu wartości lokat.

Depozytariusz

Depozytariuszem jest instytucja, która przechowuje aktywa funduszy inwestycyjnych przez prowadzenie ich rejestrów.

Umowę o prowadzenie rejestru aktywów funduszu można zawrzeć wyłącznie z:

  • bankiem krajowym, którego fundusze własne wynoszą co najmniej 100 000 000 zł;
  • oddziałem instytucji kredytowej, posiadającym siedzibę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli fundusze przydzielone do dyspozycji tego oddziału wynoszą co najmniej 100 000 000 zł,
  • Krajowym Depozytem Papierów Wartościowych Spółką Akcyjną.

Do zadań Banku Depozytariusza należy:

  • prowadzenie rejestru aktywów funduszu inwestycyjnego, w tym aktywów zapisywanych na właściwych rachunkach oraz przechowywanych przez depozytariusza i inne podmioty na mocy odrębnych przepisów lub na podstawie umów zawartych na polecenie funduszu przez depozytariusza;
  • zapewnienie, aby zbywanie i odkupywanie jednostek uczestnictwa lub emitowanie, wydawanie i wykupywanie certyfikatów inwestycyjnych odbywało się zgodnie z przepisami prawa i statutem funduszu inwestycyjnego;
  • zapewnienie, aby rozliczanie umów dotyczących aktywów funduszu inwestycyjnego następowało bez nieuzasadnionego opóźnienia, oraz kontrolowanie terminowości rozliczania umów z uczestnikami funduszu;
  • zapewnienie, aby wartość netto aktywów funduszu inwestycyjnego i wartość jednostki uczestnictwa była obliczana zgodnie z przepisami prawa i statutem funduszu inwestycyjnego;
  • zapewnienie, aby dochody funduszu inwestycyjnego były wykorzystywane w sposób zgodny z przepisami prawa i ze statutem funduszu;
  • wykonywanie poleceń funduszu inwestycyjnego, chyba że są sprzeczne z prawem lub statutem funduszu inwestycyjnego.
Powrót do góry

 

Emitenci papierów wartościowych

Emitenci to podmioty takie jak m.in.: przedsiębiorstwa prowadzące działalność gospodarczą, gminy, powiaty, województwa, czy skarb państwa emitujący papiery wartościowe i ogłaszający ich sprzedaż we własnym imieniu.

Głównym celem związanym z dokonywaniem emisji papierów wartościowych przez Emitenta jest pozyskanie kapitału udziałowego (środki pozyskane ze sprzedaży akcji) lub dłużnego (środki pozyskane ze sprzedaży obligacji) na rynku kapitałowym.

Powrót do góry

 

O rynkach kapitałowych

Instytucje rynków kapitałowych

1. Nadzór nad rynkiem kapitałowym

2. Rynek giełdowy

3. Rynek pozagiełdowy

4. Deponowanie i ewidencjonowanie papierów wartościowych

5. Działalność maklerska

6. Instytucje wspólnego inwestowania

7. Emitenci papierów wartościowych

więcej

Czy wiesz że?

  • Pierwsza giełda w Polsce

    Pierwsza giełda w Polsce

    Pierwsza giełda w Polsce została otwarta 12 maja 1817 roku. Nazywała się wtedy Giełdą Kupiecką. Handlowano głównie obligacjami i wekslami w godzinach od 12:00 do 13:00.
    Do wybuchu II wojny światowej funkcjonowało w Polsce łącznie 7 giełd:

    • w Warszawie,
    • w Krakowie,
    • w Poznaniu,
    • w Łodzi,
    • we Lwowie,
    • w Wilnie.

INFOLINIA:

801 140 490*

22 591 24 90**

*(opłata za jeden impuls)

**(opłata wg taryfy operatora)