Ryzyko inwestycyjne

RYZYKA ZWIĄZANE Z INWESTOWANIEM W INSTRUMENTY FINANSOWE

Celem niniejszej części dokumentu jest przede wszystkim wskazanie ryzyk, które mogą spowodować, że transakcje na instrumentach finansowych nie zostaną zrealizowane zgodnie z założeniami Klienta.

AKCJE

Charakterystyka

Akcje są instrumentami finansowymi o charakterze udziałowym. Oznacza to, że posiadaczowi akcji jako współwłaścicielowi spółki, przysługują wynikające z tego tytułu określone prawa, które dzieli się na prawa majątkowe i korporacyjne. Pierwsza grupa obejmuje przede wszystkim prawo do dywidendy oraz prawo do odpowiedniej części majątku spółki w przypadku jej likwidacji, zaś do uprawnień korporacyjnych zalicza się m.in. prawo do udziału w walnym zgromadzeniu akcjonariuszy spółki oraz prawo głosu. Ze względu na fakt, że akcje emitowane są na czas nieokreślony, prawa te nie mają ograniczenia czasowego.

Ryzyka

Z inwestowaniem w akcje związane są następujące ryzyka:

  • ryzyko przyszłego kształtowania się kursu - brak pewności, co do kierunku kształtowania się ceny instrumentu finansowego w przyszłości potencjalnie skutkujący stratą części lub całości zainwestowanego kapitału,
  • ryzyko zmienności - kurs rynkowy może podlegać znaczącym wahaniom, powodując istotną fluktuację wartości zainwestowanego kapitału,
  • ryzyko płynności instrumentu finansowego - polega na braku możliwości kupna lub sprzedaży instrumentu finansowego bez znaczącego wpływu na jego cenę,
  • ryzyko zawieszenia obrotu lub wykluczenia instrumentu finansowego z obrotu - na podwyższenie ryzyka inwestycyjnego wpływa również możliwość zawieszenia notowań, wycofania lub wykluczenia instrumentów finansowych z obrotu na danym rynku. Taka sytuacja w znaczący sposób może wpłynąć na rynkową wycenę instrumentów finansowych,
  • ryzyko związane z sytuacją makroekonomiczną i międzynarodową rynku - związane z tendencjami zachodzącymi w innych segmentach rynku finansowego (m.in. wahania kursów walutowych, zmiany stóp procentowych, inflacja). W praktyce precyzyjna prognoza wpływu tych ryzyk na kształtowanie się kursu instrumentu finansowego i jego wyeliminowanie nie jest możliwe, co należy brać pod uwagę przy podejmowaniu decyzji inwestycyjnych,
  • ryzyko zarządzania - zachodzi w sytuacji nieprawidłowego zarządzania podmiotem, co ma wpływ na wartość wyemitowanych przez niego instrumentów finansowych,
  • ryzyko operacyjne - związane jest z możliwością stosowania przez spółkę nieodpowiednich lub wadliwych systemów, w tym błędów popełnianych przez człowieka, awarii technicznych oraz zdarzeń zewnętrznych mogących mieć wpływ na wynik finansowy, a tym samym na rynkową wycenę wyemitowanych przez nią instrumentów finansowych,
  • ryzyko finansowe - spowodowane faktem, że emitent w celu finansowania projektów inwestycyjnych wykorzystuje częściowo kapitał obcy. Niekorzystne działanie efektu dźwigni finansowej występuje wtedy, gdy udział kapitału obcego w kapitale emitenta jest zbyt duży i emitent nie jest w stanie dotrzymać warunków zobowiązań. Ma to wpływ na wycenę wyemitowanych instrumentów finansowych,
  • ryzyko przymusowego wykupu - polega na konieczności bezwarunkowego zbycia posiadanych instrumentów finansowych,
  • ryzyko walutowe - w przypadku instrumentów finansowych nabywanych na rynkach zagranicznych lub denominowanych w walutach obcych, dodatkowym elementem niepewności jest ryzyko kształtowania się kursów walut obcych w stosunku do waluty polskiej, powodujące, że inwestycja w te instrumenty może mieć efekt odmienny od założonego,
  • ryzyko regulacyjne kraju inwestowania - związane z odmiennymi uregulowaniami prawnymi i podatkowymi obowiązującymi na rynkach zagranicznych, na których dokonywana jest inwestycja w instrumenty finansowe. W szczególności należy mieć na względzie ryzyka związane ze sposobem przechowywania zagranicznych instrumentów finansowych,
  • ryzyko regulacyjne kraju emitenta - związane z odmiennymi uregulowaniami prawnymi i podatkowymi obowiązującymi w kraju emitenta instrumentu finansowego,
  • w przypadku usługi krótkiej sprzedaży:
    • korzystanie z usługi krótkiej sprzedaży wiąże się z koniecznością wniesienia zabezpieczenia, którego wartość uzależniona jest od wartości zajętej krótkiej pozycji. W związku z codzienną aktualizacją wartości zarówno tego zabezpieczenia jak i wartości zajmowanej krótkiej pozycji, będzie konieczne uzupełnienie zabezpieczenia, jeżeli trend rynkowy będzie niezgodny z oczekiwaniem inwestora,
    • ryzyko konieczności zamknięcia pozycji krótkiej w terminie określonym administracyjnie regulacjami firmy inwestycyjnej.
    • okoliczności te mogą sprawić, że zamknięcie pozycji może nastąpić w niesprzyjających warunkach rynkowych, przy czym ryzyko związane ze zmianą kursu akcji (w przypadku krótkiej sprzedaży) jest nieograniczone i strata inwestora potencjalnie może przekroczyć wartość inwestycji, ponieważ wzrost kursu akcji jest nieograniczony, inwestor może być zmuszony do zamknięcia pozycji (odkupu) po cenie wyższej od ceny, po której została dokonana transakcja krótkiej sprzedaży (otwarcie pozycji).
  • w przypadku zawarcia umowy pożyczki papierów wartościowych:
    • ryzyko konieczności zwrotu papierów wartościowych w terminie narzuconym przez pożyczkodawcę (w przypadku złożenia przez pożyczkodawcę żądania zwrotu pożyczonych papierów wartościowych),
    • ryzyko kosztów pożyczki papierów wartościowych i ich zmiany,
    • ryzyka związane z krótką sprzedażą, w przypadku zbycia pożyczonych papierów wartościowych.

PRAWA DO AKCJI (PDA)

Charakterystyka

PDA to instrumenty finansowe, z których wynika uprawnienie do otrzymania, niemających formy dokumentu, akcji nowej emisji spółki publicznej, powstające z chwilą dokonania przydziału tych akcji i wygasające z chwilą zarejestrowania akcji w depozycie papierów wartościowych albo z dniem uprawomocnienia się postanowienia sądu rejestrowego odmawiającego wpisu podwyższenia kapitału zakładowego do rejestru przedsiębiorców. Będąc przedmiotem obrotu na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie (GPW), PDA spełniają swoją podstawową funkcję, jaką jest wypełnienie luki czasowej, istniejącej pomiędzy chwilą przydzielenia akcji inwestorowi, a chwilą rejestracji przydzielonych akcji w sądzie, co stanowi podstawę do rozpoczęcia obrotu akcjami na giełdzie.

Ryzyka

Z inwestowaniem w PDA związana jest większość ryzyk opisanych wcześniej w odniesieniu do akcji, tj.:

  • ryzyko przyszłego kształtowania się kursu,
  • ryzyko płynności instrumentu finansowego,
  • ryzyko zawieszenia obrotu lub wykluczenia instrumentu finansowego z obrotu,
  • ryzyko związane z sytuacją makroekonomiczną i międzynarodową kraju,
  • ryzyko zarządzania,
  • ryzyko operacyjne,
  • ryzyko finansowe,
  • ryzyko walutowe,
  • ryzyko regulacyjne kraju inwestowania,
  • ryzyko regulacyjne kraju emitenta.

Z inwestowaniem w PDA związane jest również:

  • ryzyko zmienności - zmienność praw do akcji jest podobna do zmienności właściwych akcji, z tą różnicą, że w okresie emisji akcji zainteresowanie handlem walorami danej spółki może być podwyższone, co prowadzi do podwyższonej zmienności cen instrumentu finansowego
  • ryzyko niedojścia emisji do skutku - niedojście do skutku emisji akcji może nastąpić z różnych powodów, np. niezgłoszenia przez zarząd emitenta do sądu rejestrowego wniosku o zarejestrowanie podwyższenia kapitału zakładowego w terminie przewidzianym prawem lub uprawomocnienia się postanowienia sądu rejestrowego odmawiającego zarejestrowania podwyższenia kapitału zakładowego w drodze emisji akcji, co może skutkować stratą całości zainwestowanych w PDA środków.

PRAWA POBORU

Charakterystyka

Zgodnie z Kodeksem spółek handlowych, dotychczasowi akcjonariusze spółki mają prawo pierwszeństwa objęcia nowych akcji w stosunku do liczby posiadanych akcji (prawo poboru), z wyjątkiem sytuacji, kiedy działając w interesie spółki walne zgromadzenie pozbawi akcjonariuszy prawa poboru akcji w całości lub w części. Dzięki wykorzystaniu tego instrumentu finansowego, po dokonaniu emisji nowych akcji przez spółkę, akcjonariusze mają możliwość zachowania dotychczasowego udziału w kapitale spółki.

Ryzyka

Z prawami poboru związana jest część ryzyk opisanych wcześniej w odniesieniu do innych instrumentów finansowych, tj.:

  • ryzyko przyszłego kształtowania się kursu,
  • ryzyko płynności instrumentu finansowego,
  • ryzyko walutowe,
  • ryzyko regulacyjne kraju inwestowania,
  • ryzyko niedojścia emisji do skutku.
  • ryzyko wygaśnięcia przyznanego prawa poboru, co skutkuje utartą potencjalnych korzyści ze sprzedaży lub wykonania prawa poboru.

Z inwestowaniem w prawa poboru związane jest również:

  • ryzyko zmienności - kurs rynkowy może podlegać znaczącym wahaniom, powodując istotną fluktuację wartości zainwestowanego kapitału. W przypadku praw poboru zmienność ta jest istotnie wyższa od zmienności akcji tej samej spółki;
  • ryzyko ceny emisyjnej - cena emisyjna może zostać ustalona po dniu przyznania prawa poboru, co uniemożliwia oszacowanie wartości prawa poboru w dniu jego nabycia,
  • ryzyko wygaśnięcia prawa poboru - w przypadku niewykonania prawa poboru w ustalonym terminie, prawo poboru wygasa, co skutkuje stratą całości zainwestowanych w prawa poboru środków.

OBLIGACJE

Charakterystyka

Obligacja jest instrumentem finansowym dłużnym, którego emitent (dłużnik) zobowiązuje się wobec inwestora (wierzyciela) do zwrócenia pożyczonej kwoty wraz z odsetkami, w ściśle określonym terminie lub dokonywania płatności z tytułu naliczonych odsetek oraz do zapłaty należności głównej (wykupu według wartości nominalnej).

Termin wymagalności nominału zwany jest datą wykupu. Szczegółowe informacje na temat danej serii obligacji zawarte są w warunkach emisji. Poszczególne serie obligacji mogą być wykupywane w części lub w całości, w zależności od warunków emisji.

Obligacje emitują w szczególności: państwa (obligacje skarbowe), banki centralne, instytucje finansowe, jednostki samorządu terytorialnego, inne podmioty wymienione w ustawie z dnia 15 stycznia 2015 r. o obligacjach.

W przypadku obligacji Skarbu Państwa - potwierdzają one udzielenie przez ich nabywcę pożyczki ich emitentowi, czyli Skarbowi Państwa, reprezentowanemu przez Ministra Finansów. Skarb Państwa występujący w roli dłużnika, jest jednocześnie gwarantem wykupu obligacji od nabywców i wypłacenia należnych odsetek.

Ryzyka

Z inwestowaniem w obligacje związana jest część ryzyk opisanych wcześniej w odniesieniu do innych instrumentów finansowych, tj.:

  • ryzyko przyszłego kształtowania się kursu,
  • ryzyko płynności instrumentu finansowego,
  • ryzyko zawieszenia obrotu lub wykluczenia instrumentu finansowego z obrotu,
  • ryzyko związane z sytuacją makroekonomiczną i międzynarodową kraju,
  • ryzyko walutowe,
  • ryzyko regulacyjne kraju inwestowania,
  • ryzyko zarządzania,
  • ryzyko operacyjne,
  • ryzyko finansowe.

Z inwestowaniem w obligacje związane jest również:

  • ryzyko zmienności - czynniki wpływające na zmiany cen obligacji emitenta z reguły są podobne do czynników wpływających na zmianę akcji, z tą różnicą, że przeważnie obligatariusze mają pierwszeństwo w dochodzeniu prawa do majątku spółki, co przekłada się na mniejszą zmienność obligacji niż akcji wybranej spółki,
  • ryzyko niewypłacalności lub bankructwa emitenta - przyszła sytuacja finansowa emitenta cechuje się niepewnością, co w skrajnie pesymistycznym scenariuszu może oznaczać bankructwo emitenta, a dla inwestora częściową lub całkowitą utratę zainwestowanych środków,
  • ryzyko opóźnienia w realizacji wypłat odsetek lub wykupu - może wystąpić w przypadku pogarszającej się sytuacji finansowej emitenta lub jego niesolidności,
  • ryzyko reinwestycji - brak możliwości reinwestowania przychodów odsetkowych według oczekiwanej stopy zwrotu,
  • ryzyko przedterminowego wykupu przez emitenta - występuje w przypadku obligacji z opcją przedterminowego wykupu przez emitenta i oznacza, że nie da się z całą pewnością przewidzieć, jakie przepływy gotówkowe wystąpią w okresie do wykupu. W przypadku spadku rynkowych stóp procentowych istnieje bowiem ryzyko, że emitent wykona opcję wcześniejszego wykupu narażając inwestora na ryzyko reinwestycji otrzymanego dochodu po niższych stopach.

KONTRAKTY TERMINOWE

Charakterystyka

Kontrakt terminowy jest instrumentem finansowym, zobowiązującym obydwie strony do zawarcia w przyszłości transakcji na warunkach określonych w kontrakcie. Wystawiający kontrakt terminowy zajmuje krótką pozycję (sprzedaje kontrakt) i zobowiązuje się do dostarczenia przedmiotu kontraktu terminowego w dniu wygaśnięcia kontraktu terminowego. Nabywca kontraktu terminowego zajmuje natomiast pozycję długą, zobowiązując się przy tym do zapłacenia ustalonej ceny, po dostarczeniu przedmiotu kontraktu terminowego. W praktyce, większość kontraktów terminowych znajdujących się w obrocie rozliczana jest pieniężnie, czyli bez fizycznej dostawy instrumentu bazowego. Obrót kontraktami terminowymi dokonywany jest w tzw. seriach, a ostatnim dniem obrotu każdą serią jest określony dzień podawany w warunkach obrotu. Kurs kontraktu terminowego podawany jest w punktach (np. w przypadku kontraktów terminowych na indeksy), w walucie (np. w przypadku kontraktów terminowych na akcje i waluty), w punktach procentowych (np. w przypadku kontraktów na obligacje oraz stopę WIBOR) a cenę ustala się mnożąc kurs przez mnożnik określony w warunkach obrotu, którego wartość różni się w zależności od tego, na jaki instrument bazowy kontrakt terminowy opiewa.

Z zajęciem pozycji (kupnem lub sprzedażą kontraktu terminowego) wiąże się konieczność wniesienia zabezpieczenia wstępnego oraz utrzymywania zabezpieczenia właściwego, którego wysokość ustala CDM w oparciu o parametry ryzyka inwestycyjnego określone przez właściwą izbę rozliczeniową. Zabezpieczenie stanowi część wartości transakcji, co umożliwia zajęcie pozycji przy zaangażowaniu relatywnie małej kwoty (dźwignia finansowa).

Ryzyka

Z inwestowaniem w kontrakty terminowe związana jest część ryzyk opisanych wcześniej w odniesieniu do innych instrumentów finansowych, tj.:

  • ryzyko przyszłego kształtowania się kursu,
  • ryzyko płynności instrumentu finansowego,
  • ryzyko zawieszenia obrotu lub wykluczenia instrumentu finansowego z obrotu.

Z inwestowaniem w kontrakty terminowe związane jest również:

  • ryzyko zmienności - zmienność instrumentów pochodnych, w tym kontraktów terminowych, może być zdecydowanie wyższa niż zmienność instrumentu bazowego,
  • ryzyko instrumentu bazowego - wynika z ryzyk dotyczących instrumentu finansowego, którego kwotowania stanowią podstawę wyceny lub rozliczenia kontraktu terminowego,
  • ryzyko bazy - oznacza, że cena instrumentu pochodnego może odbiegać od wartości teoretycznej wynikającej z wyceny instrumentu bazowego,
  • ryzyko dywidendy - w przypadku instrumentu finansowego opartego o notowania akcji lub indeksów cenowych płatności dywidendowe komponentów indeksu wpływają ujemnie na wycenę instrumentu bazowego, a w konsekwencji kontraktu terminowego na dany indeks. W przypadku zmiany oczekiwań względem płatności dywidendy, kurs kontraktu terminowego może ulec istotnej zmianie,
  • ryzyko dźwigni finansowej - do zawarcia transakcji wystarcza ułamek wartości rzeczywistej transakcji pobranej jako zabezpieczenie, co tworzy efekt dźwigni finansowej. W przypadku niekorzystnej zmiany kursu instrumentu finansowego istnieje ryzyko poniesienia przez inwestora straty istotnie przekraczającej wartość pierwotnie zainwestowanej w transakcję kwoty (wniesionego zabezpieczenia),
  • ryzyko rolowania, czyli konieczność zajęcia takiej samej pozycji na kolejnej serii kontraktu takiego samego rodzaju jak posiadany w związku z wygasaniem kontraktu posiadanego. Jeżeli horyzont inwestycyjny, cel inwestycyjny lub powiązanie otwartej pozycji kontraktowej z innymi inwestycjami klienta wymaga posiadania pozycji dłużej niż moment wygasania (i rozliczenia posiadanego aktualnie kontraktu) zachodzi konieczność zajęcia takiej samej pozycji na kolejnej serii kontraktu tego samego rodzaju, który wygasa później. W efekcie może nastąpić konieczność zajęcia pozycji po cenie mniej korzystnej niż cena rozliczenia, lub cena rynkowa wygasającego kontraktu, co zwiększałoby koszt nabycia i utrzymywania danej pozycji.
  • ryzyko nieuzupełnienia lub nieterminowego uzupełnienia zabezpieczenia do poziomu wymaganego przez CDM - wiąże się w konsekwencji z zamknięciem pozycji w trybie interwencji CDM oraz - w przypadku zrealizowania straty - z pobraniem dodatkowych środków na jej pokrycie,

Centralny Dom Maklerski Pekao S.A. informuje, że przy zamykaniu pozycji Klienta, w zakresie w jakim jest to niezbędne do przywrócenia zabezpieczenia do maksymalnej wysokości w przypadku gdy wartość środków pieniężnych na Rachunku Klienta nie jest wystarczająca do uzupełnienia niedoboru zabezpieczenia powstałego w wyniku bieżących rozrachunków rynkowych, kieruje się poniższymi zasadami:

1) osiągnięcie wymaganego poziomu zabezpieczenia przy minimalizacji:

a) liczby zamykanych pozycji,

b) nadwyżki uwalnianego zabezpieczenia ponad wymagane maksymalne zabezpieczenie,

2) zamknięciu podlegają pozycje o wyższej płynności.

  • w przypadku usługi intraday - dodatkowo występuje ryzyko konieczności zamknięcia pozycji w dniu jej otwarcia, co może nastąpić w niesprzyjających warunkach rynkowych.

OPCJE

Charakterystyka

Opcje to pochodne instrumenty finansowe, których wartość zależy od instrumentów bazowych, skutkujące prawem dla posiadacza opcji do zakupu (opcja kupna) lub sprzedaży (opcja sprzedaży) określonego instrumentu bazowego po ustalonej cenie w dniu wykonania opcji. Drugą stroną transakcji (sprzedającym) jest tzw. wystawca opcji.  Wystawca opcji kupna ma obowiązek sprzedać, a wystawca opcji sprzedaży ma obowiązek kupić określony instrument bazowy, po określonej cenie, w określonym czasie. Z jednej strony jest zatem prawo, a z drugiej - zobowiązanie; różne są zatem profile zysku i ryzyka wystawcy oraz posiadacza opcji. Innymi słowy: opcje charakteryzują się niesymetrycznością profili zysku i ryzyka. Dokonując transakcji na opcjach inwestor nie przenosi praw majątkowych do instrumentów bazowych. Kupno opcji, której instrumentem bazowym jest inny instrument finansowy (np. akcje lub waluta), nie jest równoważny zawarciu analogicznej transakcji, której przedmiotem byłby ten instrument bazowy (np. kupno akcji).

Wystawienie opcji wiąże się z koniecznością wniesienia zabezpieczenia, którego wysokość określa właściwa izba rozliczeniowa. Z kolei kupno opcji wymusza konieczność zapłacenia premii sprzedającemu. W przypadku opcji notowanych na GPW, premia stanowi równowartość kursu transakcyjnego przemnożonego przez mnożnik określony w warunkach obrotu. Wartość mnożnika różni się w zależności od typu instrumentu bazowego.

Wartość opcji nie zależy jedynie od wartości instrumentu bazowego, ale także od takich czynników jak:

  • kurs wykonania,
  • termin do wygaśnięcia,
  • wysokość stopy procentowej dla aktywów uznawanych za pozbawione ryzyka,
  • wysokość dywidendy (o ile jest wypłacana) z instrumentu bazowego,
  • zmienność instrumentu bazowego.

Inwestor wystawiający opcję narażony jest na utratę kwoty przewyższającej wartość depozytu w przypadku niekorzystnej zmiany ceny opcji.

Ryzyka

Z inwestowaniem w opcje związana jest część ryzyk opisanych wcześniej w odniesieniu do innych instrumentów finansowych, tj.:

  • ryzyko dźwigni finansowej,
  • ryzyko przyszłego kształtowania się kursu,
  • ryzyko płynności instrumentu finansowego,
  • ryzyko zawieszenia obrotu lub wykluczenia instrumentu finansowego z obrotu,
  • ryzyko dywidendy,
  • ryzyko walutowe,
  • ryzyko nieuzupełnienia lub nieterminowego uzupełnienia zabezpieczenia do poziomu wymaganego przez CDM.

Z inwestowaniem w opcje związane jest również:

  • ryzyko instrumentu bazowego - wynika z ryzyk dotyczących instrumentu finansowego, którego kwotowania stanowią podstawę wyceny lub rozliczenia opcji,
  • ryzyko zmienności - zmienność instrumentów pochodnych, w tym opcji, może być zdecydowanie wyższa niż zmienność instrumentu bazowego,
  • ryzyko nieograniczonej straty - w przypadku wystawienia opcji występuje zagrożenie, że strata może być nieograniczona,
  • ryzyko upływu czasu - cena opcji jest uzależniona od czasu, jaki pozostał do wygaśnięcia opcji. Zbliżanie się terminu wygaśnięcia opcji może powodować spadek wartości opcji nawet przy niezmienionym poziomie ceny instrumentu bazowego. Upływ czasu działa więc na niekorzyść nabywców opcji kupna i nabywców opcji sprzedaży.

WARRANTY

Charakterystyka

Ze względu na podmiot emitujący warranty dokonuje się podziału na warranty subskrypcyjne i warranty opcyjne. Pod względem konstrukcji warrant subskrypcyjny przypomina prawo poboru, różnica polega zaś na tym, że prawo poboru pierwotnie przysługuje wyłącznie osobom już posiadającym akcje spółki, natomiast warrant może zostać objęty przez dowolny podmiot. W przeciwieństwie do warrantów subskrypcyjnych, które mogą być emitowane przez podmioty wyłącznie na własne akcje przyszłej emisji, warranty opcyjne mogą być emitowane przez instytucje finansowe (np. banki, domy maklerskie) na akcje innych spółek znajdujących się już w obrocie. Cena warrantu zależy od ceny bieżącej i ceny emisyjnej tzw. instrumentu bazowego, na który został on wyemitowany. Warranty subskrypcyjne mogą być emitowane również bezpłatnie np. jako element premiowy wynagradzania członków organów lub pracowników spółki.

Ryzyka

Z inwestowaniem w warranty związane są ryzyka opisane wcześniej w odniesieniu do opcji z perspektywy Klienta zajmującego pozycję długą, również w zakresie zmienności.

JEDNOSTKI INDEKSOWE

Charakterystyka

Jednostki indeksowe to instrumenty finansowe, których cena odzwierciedla zmiany wartości danego indeksu. Jednostki indeksowe pozwalają na inwestycję równoważną nabyciu lub zbyciu wszystkich komponentów danego indeksu bez konieczności nabycia lub zbycia poszczególnych akcji wchodzących w jego skład.

Jednostki indeksowe w swojej konstrukcji są zbliżone do kontraktów terminowych na indeksy. Do podstawowych różnic pomiędzy powyżej wymienionymi instrumentami finansowymi można zaliczyć:

  • niższy mnożnik stosowany w jednostkach indeksowych od mnożnika stosowanego w kontraktach terminowych na indeksy,
  • strona zajmująca pozycję długą musi opłacić całą wartość jednostki, a nie jedynie wnieść zabezpieczenie,
  • termin wykonania jednostek indeksowych jest zdecydowanie dłuższy od terminu wykonania kontraktów terminowych (nawet kilkanaście lat, zamiast np. kilku miesięcy),
  • strona zajmująca pozycję długą ma prawo wyboru formy zamknięcia pozycji przed datą wygaśnięcia: sprzedaż jednostki indeksowej bądź jej wykonanie,
  • strona zajmująca pozycję krótką może zostać wylosowana do wykonania jednostki indeksowej.

Ryzyka

Z inwestowaniem w jednostki indeksowe związane są wszystkie ryzyka odnoszące się do kontraktów terminowych.

Z inwestowaniem w jednostki indeksowe związane jest również:

  • ryzyko zmienności - zmienność jednostek indeksowych jest bardzo zbliżona do zmienności instrumentu bazowego,
  • ryzyko przymusowego wykonania - strona zajmująca pozycję krótką może zostać wylosowana do wykonania jednostki indeksowej w niesprzyjającym dla niej momencie,
  • ryzyko ceny rozliczeniowej - strona zajmująca pozycję długą, chcąc wykonać posiadaną jednostkę indeksową, musi złożyć deklarację wykonania po nieznanej sobie cenie rozliczeniowej (kurs rozliczeniowy ustalany następnego dnia).

ETP - EXCHANGE TRADED PRODUCTS (ETF, ETN)

Charakterystyka

Exchange Traded Products (ETP) to instrumenty finansowe będące przedmiotem obrotu giełdowego. Ze względu na charakter ETP wyróżniamy dwie główne grupy:

  • ETF - Exchange Traded Funds: tytuły uczestnictwa funduszy inwestycyjnych, których podstawową cechą jest obrót na rynku wtórnym, najczęściej na giełdzie papierów wartościowych lub w Alternatywnym Systemie Obrotu,
  • ETN - Exchange Traded Notes: niezabezpieczone zobowiązanie dłużne emitenta,

Exchange Traded Products pokrywają w praktyce wszystkie rynki i instrumenty inwestycyjne (akcje, surowce, towary, waluty, stopy procentowe, instrumenty dłużne, itp.), indeksy, oraz wielkości (indeksy, wskaźniki) z nimi powiązane

Ryzyka

Z inwestowaniem w ETP związane jest większość ryzyk opisanych wcześniej w odniesieniu do akcji, tj.:

  • ryzyko przyszłego kształtowania się kursu,
  • ryzyko płynności instrumentu finansowego,
  • ryzyko finansowe,
  • ryzyko zawieszenia obrotu lub wykluczenia instrumentu finansowego z obrotu,
  • ryzyko związane z sytuacją makroekonomiczną i międzynarodową kraju,
  • ryzyko walutowe,
  • ryzyko regulacyjne kraju inwestowania.

Z inwestowaniem w ETP związane jest również:

  • ryzyko instrumentu bazowego - notowania tytułów uczestnictwa ETP zależą od notowań instrumentów, których ceny są naśladowane. W sytuacji kiedy notowania instrumentu bazowego są zawieszone, obrót tytułami uczestnictwa ETP również może być wstrzymany.
  • ryzyko zmienności - zmienność instrumentów naśladujących notowania innych instrumentów finansowych może być zbliżona do zmienności instrumentu bazowego, z wyjątkiem ETP stosujących dźwignię finansową
  • ryzyko polityki inwestycyjnej - sposób realizacji polityki inwestycyjnej funduszu typu ETP może nie być podana do publicznej wiadomości. Może ona polegać na inżynierii finansowej z zastosowaniem metod statystycznych zamiast bezpośredniej inwestycji w instrumenty bazowe,
  • ryzyko informacyjne - składy portfelu funduszy typu ETP nie zawsze są aktualizowane na bieżąco lub mogą nie być w ogóle podawane do publicznej wiadomości,
  • ryzyko niedopasowania stóp zwrotu - portfele ETP najczęściej nie zawierają adekwatnej pozycji w instrumentach bazowych, toteż zmiany wycen tytułów uczestnictwa mogą różnić się od zmiany cen instrumentów, które mają naśladować,
  • ryzyko braku zabezpieczenia - fundusze typu ETP nie muszą posiadać pełnego zabezpieczenia w aktywach, których ceny są odzwierciedlane, toteż w sytuacji rozwiązania funduszu, inwestor może nie odzyskać całości zainwestowanych środków,
  • ryzyko dźwigni finansowej - niektóre ETP posługują się dźwignią finansową, co sprawia, że zyski i straty dla posiadacza tytułów uczestnictwa ETP mogą być kilkukrotnie większe niż zmiana ceny instrumentu bazowego
  • ryzyko zawieszenia obliczeń przez emitenta - emitent może czasowo zawiesić obliczanie wartości aktywów netto tytułów uczestnictwa ETP,
  • ryzyko rozwiązania ETP przez emitenta - emitent może tego dokonać w każdym czasie,
  • ryzyko niewypłacalności emitenta - przyszła sytuacja finansowa emitenta cechuje się niepewnością, co w pesymistycznym scenariuszu może oznaczać niewypłacalność emitenta, a dla inwestora częściową lub całkowitą utratę zainwestowanych środków,
  • ryzyko połączenia lub podziału ETP - emitent może tego dokonać w każdym czasie,
  • ryzyko czasowego zawieszenia obrotu tytułami uczestnictwa ETP,
  • ryzyko szczególne - dotyczące danego ETP, wynikające z charakterystyki indeksu bazowego i formuły określającej kwotę rozliczenia, które są określane w dokumentacji produktu.

REIT - REAL ESTATE INVESTMENT TRUST

Charakterystyka

Real Estate Investment Trust (REIT) najczęściej przybierają formę funduszy inwestycyjnych, których obszarem inwestycyjnym jest szeroko pojęty rynek nieruchomości. Aktywa funduszu mogą składać się z nieruchomości (biurowców, apartamentowców, magazynów, szpitali, centrów handlowych, hoteli itp.) oraz papierów wartościowych powiązanych z rynkiem nieruchomości, np. dłużne papiery hipoteczne. Tytuły uczestnictwa w REIT mogą być przedmiotem obrotu na giełdach papierów wartościowych. Fundusze rynku nieruchomości mogą wykorzystywać dług w celu finansowania inwestycji w nieruchomości, co powoduje efekt dźwigni finansowej. Inwestor nabywający jednostki uczestnictwa REIT nie nabywa praw własności nieruchomości.

Ryzyka

Z inwestowaniem w REIT związana jest większość ryzyk opisanych wcześniej w odniesieniu do akcji, tj.:

  • ryzyko przyszłego kształtowania się kursu,
  • ryzyko płynności instrumentu finansowego,
  • ryzyko finansowe,
  • ryzyko zawieszenia obrotu lub wykluczenia instrumentu finansowego z obrotu,
  • ryzyko związane z sytuacją makroekonomiczną i międzynarodową kraju,
  • ryzyko walutowe.

Z inwestowaniem w REIT związane jest również:

  • ryzyko zmienności - zmienność wartości jednostek uczestnictwa REIT zależy w dużym stopniu od charakterystyki portfela funduszu inwestycyjnego,
  • ryzyko rynku nieruchomości - inwestycje na rynku nieruchomości mogą być wyjątkowo mało płynne, a spieniężenie inwestycji w nieruchomości w niektórych uwarunkowaniach rynkowych może ulec znacznemu przedłużeniu,
  • ryzyko specyficzne nieruchomości - ceny poszczególnych nieruchomości mogą zależeć od indywidualnych cech poszczególnych nieruchomości,
  • ryzyko przyszłych inwestycji - realizacja polityki inwestycyjnej nie musi być natychmiastowa w zakresie nowych inwestycji funduszu (proces zakupu nieruchomości może się przedłużać, a wraz z nim okres zwrotu z zainwestowanego kapitału),
  • ryzyko wynajętej powierzchni - wiele funduszy rynku nieruchomości czerpie korzyści z wynajmu powierzchni mieszkaniowej lub komercyjnej. Po zakończeniu umów przez najemców stopa zwrotu z nieruchomości może ulec tymczasowemu obniżeniu, do czasu ponownego zajęcia lokalu przez nowego najemcę,
  • ryzyko zabezpieczenia - zobowiązania wynikające z nabywanych przez fundusz papierów dłużnych mogą nie znaleźć wystarczającego pokrycia w aktywach w sytuacji niewypłacalności dłużnika,
  • ryzyko prawne - fundusz może być stroną w postępowaniu sądowym z innymi interesariuszami nieruchomości
  • ryzyko stopy procentowej - wahania stóp procentowych mogą wpływać na stawki oprocentowania instrumentów dłużnych znajdujących się w portfelu inwestycyjnym funduszu oraz stawki oprocentowania długu emitowanego przez fundusz na cele inwestycyjne,
  • ryzyko dźwigni finansowej - fundusze rynku nieruchomości często wykorzystują dług w celu finansowania inwestycji w nieruchomości, co może zwiększyć wahania stóp zwrotu zarówno przy korzystnych jak i niekorzystnych uwarunkowaniach rynkowych,
  • ryzyko regulacyjne kraju inwestowania - fundusze rynku nieruchomości podlegają różnym organom regulacyjnym, a przepisy (również podatkowe) w poszczególnych krajach mogą istotnie różnić się od siebie
  • ryzyko zawieszenia obliczeń przez emitenta - emitent może czasowo zawiesić obliczanie wartości aktywów netto funduszu np. w następstwie znacznego wahania cen nieruchomości,
  • ryzyko rozwiązania funduszu,
  • ryzyko połączenia lub podziału funduszu,
  • ryzyko czasowego zawieszenia umarzania jednostek uczestnictwa funduszu - jego znaczenie rośnie wraz z intensywnością umorzeń jednostek uczestnictwa funduszu, gdyż fundusz może nie posiadać wolnych środków pieniężnych do pokrycia wszystkich wniosków o umorzenie jednostek.

CERTYFIKATY INWESTYCYJNE

Charakterystyka

Certyfikaty inwestycyjne to instrumenty finansowe emitowane przez fundusze inwestycyjne zamknięte (FIZ). Ich wycena oraz ryzyka są ściśle związane ze składem portfela inwestycyjnego FIZ, przy czym w portfelu mogą znajdować się instrumenty finansowe i produkty, które nie mogą znajdować się w portfelu funduszy inwestycyjnych otwartych (FIO).

Ryzyka

Z inwestowaniem w certyfikaty inwestycyjne związane są wszystkie ryzyka odnoszące się do instrumentów finansowych będących w portfelu inwestycyjnym FIZ.

Z inwestowaniem w certyfikaty inwestycyjne związane jest również:

  • ryzyko zmienności - zmienność cen notowanych certyfikatów inwestycyjnych zależy od typu funduszu - im większa część portfela funduszu alokowana jest w instrumenty o wyższej zmienności, tym wyższa będzie zmienność cen certyfikatu inwestycyjnego,
  • ryzyko zarządzającego - wiąże się z możliwością podjęcia błędnej decyzji przez zarządzającego funduszem, co do selekcji rodzaju aktywów do portfela inwestycyjnego funduszu oraz momentu podjęcia decyzji inwestycyjnej,
  • ryzyko polityki inwestycyjnej - brak możliwości bieżącego określenia dokładnych parametrów inwestycyjnych, w tym poziomu ryzyka oraz aktualnego składu portfela inwestycyjnego danego funduszu,
  • ryzyko niepewnego horyzontu inwestycyjnego - certyfikaty inwestycyjne, w zależności od warunków emisji i statutu funduszu, mogą posiadać ściśle określone terminy wykupu, które uniemożliwiają ich spieniężenie w terminie wybranym przez posiadacza certyfikatu. Również ze względu na niską płynność niektórych aktywów zarządzanych przez fundusz, termin zakończenia funduszu/wykupu certyfikatów może zostać znacznie wydłużony,
  • ryzyko walutowe, w przypadku gdy inwestycja jest dokonywana w walucie obcej, związane z niekorzystnymi zmianami kursów wymiany walut.

CERTYFIKATY DEPOZYTOWE

Charakterystyka

Certyfikaty depozytowe to bankowe papiery wartościowe emitowane przez banki na podstawie art. 89-92 Ustawy Prawo bankowe. Certyfikaty depozytowe mają wartość nominalną, mogą mieć postać materialną lub nie mieć formy dokumentu, mogą być imienne lub na okaziciela. Bank emitujący certyfikat depozytowy określa oprocentowanie certyfikatu oraz zobowiązuje się do wypłaty określonych kwot w określonych terminach właścicielowi certyfikatu. Wysokość wypłat może być uzależniona od określonego wskaźnika rynkowego nazywanego indeksem bazowym (np. kursu akcji lub koszyka akcji, wartości indeksów giełdowych, kursów walut, cen surowców, itp.) i jest kalkulowana według ściśle określonego wzoru. Certyfikaty depozytowe nie są objęte gwarancjami Bankowego Funduszu Gwarancyjnego. Nabywając certyfikat depozytowy inwestor nie nabywa praw majątkowych do powiązanych instrumentów bazowych których ceny służą do wyliczenia wysokości wypłat (np. akcji, koszyka akcji, portfeli indeksów giełdowych, walut, surowców, itp.). Zakup certyfikatu depozytowego, którego indeksem bazowym jest inny instrument finansowy (np. akcje, waluta, surowce itp.), nie jest równoważny zawarciu analogicznej transakcji, której przedmiotem byłby ten instrument finansowy (np. kupno akcji, walut, surowców itp.). Nabywając certyfikat depozytowy ma możliwość otrzymania wypłat przewyższających nominał certyfikatu, wraz z odsetkami w przypadku realizacji korzystnego scenariusza przez indeks bazowy certyfikatu, czyli może otrzymać premię wynikającą ze zmian zachodzących na rynkach indeksu bazowego i sposobu kalkulacji wysokości wypłat.

Generalnie wyróżniamy dwa podstawowe rodzaje certyfikatów depozytowych:

  • certyfikaty gwarantujące ochronę kapitału, czyli gwarantujące wypłaty równe wartości nominalnej certyfikatu, wraz z odsetkami, niezależnie od zachowania indeksu bazowego danego certyfikatu (przy czym gwarancja pełnej ochrony kapitału zwykle nie dotyczy sytuacji, w której inwestor rezygnuje z inwestycji przed określonym terminem, o ile emitent dopuścił taką możliwość),
  • certyfikaty niegwarantujące pełnej ochrony kapitału czyli gwarantujące wypłaty równe jedynie części wartości nominalnej certyfikatu, wraz z odsetkami. W przypadku zrealizowania niekorzystnego scenariusza zachowania indeksu bazowego danego certyfikatu, w sytuacji, w której inwestor rezygnuje z inwestycji przed określonym terminem, o ile emitent dopuścił taką możliwość, zwykle wypłata jest niższa niż mogłoby to wynikać z realizowanego w chwili rezygnacji scenariusza zachowania indeksu bazowego danego certyfikatu.

Ryzyka

Certyfikaty depozytowe nie są objęte gwarancjami Bankowego Funduszu Gwarancyjnego. Z uwagi na nieograniczony zbiór możliwych konstrukcji indeksu bazowego certyfikatu depozytowego i wzoru kalkulacji wysokości wypłat, z inwestowaniem w te produkty mogą być związane wszystkie ryzyka odnoszące się do instrumentów finansowych. Do oceny poziomu ryzyka niezbędne jest zatem zapoznanie się z informacjami o ryzkach zawartymi w dokumentacji udostępnianej przez emitenta oraz pozyskanie informacji o instrumencie finansowym, lub instrumentach, od których zachowania zależy wysokość wypłat i zapoznanie się ze sposobem kalkulacji wysokości wypłat.

Należy jednak wskazać w szczególności, że z inwestowaniem w certyfikaty depozytowe związane jest:

  • ryzyko niewypłacalności emitenta (banku), przyszła sytuacja finansowa emitenta cechuje się niepewnością, co w pesymistycznym scenariuszu może oznaczać niewypłacalność emitenta, a dla inwestora częściową lub całkowitą utratę zainwestowanych środków,
  • ryzyko charakterystyczne dla instrumentu finansowego, lub instrumentów finansowych, o które oparty jest certyfikat depozytowy,
  • ryzyko szczególne - dotyczące danego certyfikatu depozytowego, wynikające z charakterystyki indeksu bazowego i formuły określającej kwotę rozliczenia, które są określane przez emitenta,
  • ryzyko utraty części kapitału - w przypadku certyfikatów depozytowych, dla których emitent gwarantuje ochronę kapitału tylko i wyłącznie, jeżeli inwestor nie zrezygnuje z inwestycji przed określonym terminem, a inwestor zdecydował o zakończeniu inwestycji przed tym terminem lub dla których emitent nie gwarantuje pełnej ochrony,
  • ryzyko płynności - w związku z ryzykiem utraty części zainwestowanego kapitału, w przypadku wycofania się z inwestycji przed terminem jej zapadalności, o ile emitent dopuścił taką możliwość, istnieje także ryzyko całkowitego braku możliwości zakończenia inwestycji przed pierwotnie określonym przez emitenta terminem,
  • ryzyko walutowe, w przypadku gdy certyfikat jest nominowany w walucie obcej, związane z niekorzystnymi zmianami kursów wymiany walut.

PRODUKTY INWESTYCYJNO-UBEZPIECZENIOWE

Charakterystyka

Produkty inwestycyjno-ubezpieczeniowe są to produkty, do których zalicza się ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym (UFK), których aktywa inwestowane są w fundusze inwestycyjne. Produkty inwestycyjno-ubezpieczeniowe objęte są gwarancjami Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego. Produkty UFK mają charakter ochronno-inwestycyjny, co oznacza, że pewna część składki ubezpieczeniowej przeznaczana jest na pokrycie ochrony związanej z ubezpieczeniem na życie, a pozostała na zakup jednostek uczestnictwa ubezpieczeniowych funduszy kapitałowych. Umowy dotyczące UFK mogą zobowiązywać klienta do systematycznych wpłat środków przez określony czas. Niektóre ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym oferują gwarancję zwrotu zainwestowanych środków. Gwarancja może obejmować jednak tylko część zainwestowanych środków lub może obowiązywać w ściśle określonych terminach.
 
Produkty inwestycyjno-ubezpieczeniowe poza funkcją ubezpieczenia na życie, dają możliwości lokacyjne lub inwestycyjne, ale ich realna rentowność nie jest gwarantowana i może być ujemna.

Ryzyka

Z inwestowaniem w ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowymi funduszami kapitałowymi związanych jest znaczna część ryzyk dotyczących tradycyjnych funduszy inwestycyjnych jak i produktów depozytowych.

Należy jednak wskazać w szczególności, że z inwestowaniem w/w produkty związane jest:

  • ryzyko niewypłacalności zakładu ubezpieczeń, przyszła sytuacja finansowa ubezpieczyciela cechuje się niepewnością, co w pesymistycznym scenariuszu może oznaczać niewypłacalność emitenta, a dla inwestora częściową lub niemalże całkowitą utratę zainwestowanych środków,
  • ryzyko charakterystyczne dla funduszu inwestycyjnego, o który oparty jest produkt i w którego aktywa lokowane są środki ubezpieczeniowych funduszy kapitałowych,
  • ryzyko utraty części lub całości kapitału,
  • ryzyko szczególne - dotyczące danego produktu, wynikające z charakterystyki funduszu inwestycyjnego, do którego aktywa lokuje ubezpieczeniowy fundusz kapitałowy oraz ogólnych warunków ubezpieczeń,
  • ryzyko płynności - z reguły rekomendowane okresy umów ubezpieczenia produktów inwestycyjno-ubezpieczeniowych są długie.

INSTRUMENTY OFEROWANE W RAMACH OFERTY PIERWOTNEJ (IPO)

Charakterystyka

Centralny Dom Maklerski Pekao S.A. świadczy na rzecz Klienta usługi w zakresie nabywania instrumentów finansowych oferowanych w obrocie pierwotnym lub w ofercie publicznej.

Centralny Dom Maklerski Pekao S.A. przyjmuje zapisy Klienta złożone w formie pisemnej za pośrednictwem sieci Punktów Obsługi Klienta (POK) zlokalizowanych na terenie całego kraju, a także za pośrednictwem kanałów zdalnych, jeśli pozwalają na to obowiązujące przepisy prawa i postanowienia odpowiedniego dokumentu informacyjnego.

Ryzyka

Niezależnie od opisanych w innych punktach ryzyk związanych z inwestycjami, nabywanie instrumentów finansowych oferowanych w obrocie pierwotnym lub w ofercie publicznej wiąże się z następującymi ryzykami:

  • ryzyko niedojścia emisji do skutku,
  • ryzyko związane z zawieszeniem lub odstąpieniem od oferty przez emitenta,
  • ryzyko opóźnienia wprowadzenia instrumentu finansowego do obrotu,
  • ryzyko związane z niedopuszczeniem instrumentu finansowego do obrotu,
  • ryzyko związane z subskrypcją i opłaceniem zapisu na instrumenty finansowe - przydział instrumentów finansowych w ramach oferty pierwotnej może być uzależniony od kolejności zapisów lub całkowitego popytu na oferowane instrumenty finansowe. Występują przypadki, w których inwestor nabywa bardzo małą liczbę instrumentów, na które złożył zapis lub nie nabywa ich wcale,
  • ryzyko związane z wielkością oferty i przyszłą płynnością obrotu (free float) - płynność obrotu instrumentów finansowych na rynku wtórnym może uniemożliwić szybkie wycofanie środków z inwestycji lub może spowodować istotne niekorzystne zmiany cen w wypadku szybkiej sprzedaży,
  • ryzyko braku płynności inwestycji - brak możliwości wycofania środków zaangażowanych przez inwestora do momentu wprowadzenia instrumentu finansowego do obrotu na rynku wtórnym,
  • ryzyko związane z naruszeniem przepisów Ustawy o Ofercie Publicznej,
  • ryzyko związane z umowami o gwarantowanie oferty (umowy subemisyjne) - mogą zaistnieć warunki, przy których instytucje gwarantujące lub stabilizujące kurs przy ofercie pierwotnej będą sprzedawały instrumenty finansowe na rynku wtórnym,
  • ryzyko związane z umowami typu „lock-up" - przy ofertach IPO często występują zobowiązania dotychczasowych akcjonariuszy spółki do niesprzedawania akcji w okresie kilku miesięcy od zakończenia IPO (po tym okresie może wystąpić dodatkowa podaż akcji).

ZAGRANICZNE INSTRUMENTY FINANSOWE

Za pośrednictwem CDM Pekao S.A. możesz dokonywać obrotu następującymi instrumentami:

  • Akcje - to papiery wartościowe reprezentujące część kapitału zakładowego spółki akcyjnej.
  • ADR (American Depository Receipts) - papier wartościowy, który jest emitowany przez amerykańskie instytucje finansowe w celu umożliwienia inwestorom amerykańskim inwestowania kapitału w akcje spółek zagranicznych.
  • GDR (Global Depository Receipts) - czyli globalne kwity depozytowe. Certyfikat wystawiany przez instytucje finansową w celu poświadczenia akcji złożonych w depozycie banku - emitenta certyfikatu.
  • ETF (Exchange Traded Funds) - otwarte fundusze inwestycyjne, które mają za cel jak najlepsze odzwierciedlenie zachowania określonego instrumentu bazowego.
  • Euroobligacje - obligacje rządu Rzeczypospolitej Polskiej nominowane w walutach obcych.
  • Obligacje korporacyjne - obligacje emitowane przez prywatne przedsiębiorstwa.

Z inwestowaniem w zagraniczne instrumenty finansowe związane są odpowiednio czynniki ryzyka charakterystyczne dla poszczególnych klas instrumentów finansowych notowanych na rynku krajowym. Inwestując na rynkach zagranicznych należy dodatkowo w szczególności zwracać uwagę na następujące rodzaje ryzyka:

  • ryzyko związane z sytuacją makroekonomiczną i międzynarodową rynku - związane z tendencjami zachodzącymi na rynku finansowym (m.in. wahania kursów walutowych, zmiany stóp procentowych, inflacja). Prognoza wpływu tych rodzajów ryzyka na kształtowanie się kursu instrumentu finansowego i jego wyeliminowanie nie jest możliwe, co należy brać pod uwagę przy podejmowaniu decyzji inwestycyjnych,
  • ryzyko walutowe - w przypadku instrumentów finansowych nabywanych na rynkach zagranicznych lub denominowanych w walutach obcych, dodatkowym elementem niepewności jest ryzyko kształtowania się kursów walut obcych w stosunku do waluty polskiej, powodujące, że inwestycja w te instrumenty może mieć efekt odmienny od założonego,
  • ryzyko regulacyjne - związane z odmiennymi uregulowaniami prawnymi i podatkowymi obowiązującymi na rynkach zagranicznych, na których dokonywana jest inwestycja w instrumenty finansowe lub które są siedzibą emitenta instrumentów finansowych. W szczególności należy mieć na względzie ryzyko związane ze sposobem przechowywania zagranicznych instrumentów finansowych na rachunku zbiorczym (tzw. omnibus), oraz faktem, iż przepisy (również podatkowe) w poszczególnych krajach mogą istotnie różnić się od siebie. Inwestowanie na rynkach zagranicznych może wymagać od inwestora poniesienia dodatkowych kosztów transakcyjnych.
  • ryzyko zmienności - kurs rynkowy może podlegać znaczącym wahaniom, powodując istotną fluktuację wartości zainwestowanego kapitału. Zmienność inwestycji w zagraniczne instrumenty finansowe może się różnić od zmienności (w tym być znacząco wyższa) na rynku krajowym z uwagi na fakt, iż na stopę zwrotu z inwestycji wpływa nie tylko cena instrumentów finansowych, ale również kurs walut.
  • ryzyko polityczne – ryzyko istotne w szczególności w przypadku inwestowania w instrumenty dłużne emitowane przez rządy państw, gdzie istotna może być nie tylko ocena możliwości danego państwa do spłaty długu ale również ocena gotowości do jego spłaty.

INSTRUMENTY NIEPUBLICZNE

Instrumenty finansowe rynku niepublicznego to te instrumenty finansowe, które nie są dopuszczone do obrotu na rynkach zorganizowanych, czyli giełdach. Mogą to być m. in. udziały i akcje spółek niepublicznych, obligacje wyemitowane przez te spółki, obligacje zamienne na akcje, krótkoterminowe papiery dłużne, a także certyfikaty inwestycyjne funduszy.

Z inwestowaniem w poszczególne rodzaje instrumentów niepublicznych (rozumianych jako instrumenty finansowe niedopuszczone do obrotu zorganizowanego) związane są odpowiednio czynniki ryzyka charakterystyczne dla danej klasy instrumentów finansowych notowanych. Należy mieć na uwadze, iż inwestycja w instrumenty niepubliczne co do zasady wiąże się z większym ryzykiem, niż inwestowanie w instrumenty notowane na rynkach zorganizowanych. Inwestując w instrumenty niepubliczne należy dodatkowo w szczególności zwracać uwagę na następujące ryzyka:

  • ryzyko niepublicznej wyceny - brak pewności, co do wartości instrumentu finansowego, co wynika z braku rynkowej wyceny instrumentu (brakiem notowań np. na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie);
  • ryzyko niepełnego dostępu lub braku informacji - spółki niepubliczne nie mają obowiązku ujawniania danych finansowych oraz innych istotnych danych dotyczących działalności spółki, co zwiększa ryzyko inwestycyjne;
  • ryzyko płynności instrumentu finansowego - polega na braku możliwości kupna lub sprzedaży instrumentu finansowego bez znaczącego wpływu na jego cenę a w skrajnym przypadku braku możliwości kupna lub sprzedaży instrumentu w określonym czasie. Ponadto, brak zorganizowanego rynku dla instrumentów niepublicznych utrudnia nabycie/zbycie instrumentów niepublicznych – konieczne jest znalezienia kontrahenta.  

OTP

Charakterystyka

Usługa OTP (Odroczony Termin Płatności) umożliwia realizację zleceń kupna bez posiadania przez Klienta w momencie ich składania pełnego pokrycia w środkach pieniężnych lub należnościach z tytułu zawartych transakcji sprzedaży. Dzięki temu, Klient może w dniu zawarcia transakcji zaangażować środki pieniężne w wysokości odpowiadającej jedynie części wartości transakcji - resztę spłacając do dnia rozrachunku transakcji we właściwej izbie rozrachunkowej.

Usługa OTP dotyczy jedynie wskazanych przez Centralny Dom Maklerski instrumentów finansowych i nie obejmuje transakcji instrumentami pochodnymi. Centralny Dom Maklerski określa i Podaje Do Wiadomości Klientów wymaganą minimalną wysokość wskaźnika pokrycia zleceń kupna w środkach pieniężnych dla instrumentów finansowych, w stosunku do których dopuszcza składanie zleceń kupna z wykorzystaniem usługi OTP.

W momencie składania zlecenia Klient powinien posiadać co najmniej 30% wartości zlecenia lub wartość Podaną Do Wiadomości Klientów. Brakującą kwotę Klient uzupełnia najpóźniej w dniu rozrachunku transakcji we właściwej izbie rozrachunkowej, co w praktyce tworzy efekt dźwigni finansowej (analogia krótkoterminowego kredytowania zakupu).

Ryzyka

Niezależnie od ryzyk związanych z inwestowaniem w instrumenty finansowe z korzystaniem z usługi OTP wiążą się następujące ryzyka:

  • ryzyko dźwigni finansowej - w celu zawarcia transakcji nie ma konieczności jej opłacenia w całości, co tworzy efekt dźwigni finansowej,
  • ryzyko powstania przeterminowanego zobowiązania na rachunku inwestycyjnym Klienta,
  • ryzyko zaprzestania przyjmowania od Klienta przez CDM zleceń kupna bez pełnego pokrycia - w przypadku niedotrzymania przez Klienta terminu zapłaty i nieuzupełnienia środków pieniężnych na rachunku inwestycyjnym w dniu rozrachunku transakcji we właściwej izbie rozrachunkowej,
  • ryzyko sprzedaży instrumentów finansowych, znajdujących się na rachunku inwestycyjnym Klienta - w związku z koniecznością pokrycia istniejących zobowiązań Klienta z tytułu nieopłaconej transakcji zawartej z wykorzystaniem usługi OTP,
  • ryzyko zmiany wskaźników pokrycia zleceń kupna dla poszczególnych instrumentów finansowych,
  • ryzyko ograniczenia limitu zobowiązań dla zleceń składanych z wykorzystaniem usługi OTP.

ZLECENIA ZAAWANSOWANE

Charakterystyka

CDM przyjmuje do wykonania zlecenia zaawansowane. Na podstawie zlecenia zaawansowanego złożonego przez Klienta, automatycznie generowane są zlecenia brokerskie (zlecenia cząstkowe). Centralny Dom Maklerski Podaje Do Wiadomości Klientów:

  • rodzaje obsługiwanych zleceń zaawansowanych,
  • instrumenty finansowe mogące być przedmiotem zleceń zaawansowanych,
  • warunki realizacji zleceń zaawansowanych, w tym wymagane wartości parametrów.

Ryzyka

Niezależnie od ryzyk związanych z inwestowaniem w instrumenty finansowe z korzystaniem z usługi zleceń zaawansowanych wiążą się następujące ryzyka:

  • ryzyko unieważnienia zlecenia zaawansowanego (wszystkich zleceń cząstkowych) - odrzucenie przez GPW chociażby jednego przekazanego zlecenia cząstkowego spowoduje unieważnienie całego zlecenia zaawansowanego wraz ze wszystkimi wystawionymi zleceniami cząstkowymi, bez względu na stopień realizacji i przetworzenia poszczególnych zleceń. Odrzucenie zlecenia cząstkowego może nastąpić z przyczyn regulacyjnych tj. powodem odrzucenia może być działanie niezgodne z zasadami ustalonymi przez GPW (w Regulaminie GPW, Szczegółowych Zasadach Obrotu Giełdowego, uchwałach Rady Nadzorczej GPW oraz Zarządu GPW, w Cedule GPW lub komunikatach wydawanych przez GPW) lub CDM (w Regulaminie świadczenia usług maklerskich przez CDM Pekao S.A., Umowie świadczenia usług maklerskich przez CDM Pekao S.A. lub Komunikacie CDM w sprawie określenia zasad dotyczących zleceń zaawansowanych w Centralnym Domu Maklerskim Pekao S.A.), jak również z przyczyn technicznych (tj. powodem odrzucenia mogą być systemy informatyczne GPW lub CDM, a także infrastruktura techniczna pośrednicząca w połączeniu systemów informatycznych CDM i GPW). W szczególności przyczynami regulacyjnymi powodującymi odrzucenie zleceń cząstkowych mogą być:
    •  wystąpienie fazy sesji lub statusu instrumentu finansowego podczas trwającej sesji giełdowej, które powodują zawieszenie przyjmowania zleceń przez GPW,
    • podanie warunków zlecenia niedozwolonych dla danej fazy sesji lub statusu instrumentu finansowego (np.: w fazie „przed otwarciem" GPW nie przyjmuje zleceń cząstkowych z typem zlecenia PEG lub PEG Limit, limit aktywacji został nieprawidłowo określony względem kursu odniesienia),
    • podany limit ceny zlecenia cząstkowego Speed lub Take:
      • w przypadku zlecenia kupna - jest większy niż 150% kursu ostatniej transakcji lub
      • w przypadku zlecenia sprzedaży - jest mniejszy niż 50% kursu ostatniej transakcji,
      • brak zleceń z limitem referencyjnym w arkuszu zleceń GPW po tej samej stronie, co wysyłane zlecenie cząstkowe z typem zlecenia PEG lub PEG Limit,
      • brak w fazie notowań ciągłych jakiegokolwiek zlecenia po przeciwnej stronie, co wysyłane zlecenie cząstkowe Speed z typem zlecenia PCR,
      • w przypadku zlecenia zaawansowanego rodzaju OTO - unieważnienie spowoduje sytuację w której wartość środków pieniężnych, uzyskanych ze sprzedaży zrealizowanej zleceniem cząstkowym One, będzie niewystarczająca na pokrycie kupna realizowanego zleceniem cząstkowym Other, a jednocześnie na rachunku inwestycyjnym nie będzie dostępnych środków pieniężnych w odpowiedniej wysokości,
  • ryzyko realizacji zleceń cząstkowych w oparciu o nieaktualne dane rynkowe - odrzucenie dyspozycji anulowania lub modyfikacji zlecenia cząstkowego przez GPW może spowodować wystąpienie niespójności danych zlecenia zaawansowanego, skutkującej przerwaniem procesu dalszej aktualizacji zleceń cząstkowych stosownie do danych rynkowych,
  • ryzyko opóźnień w automatycznej obsłudze zleceń cząstkowych - może wystąpić w przypadku opóźnień w zakresie przetwarzania notowań, potwierdzeń zleceń oraz potwierdzeń transakcji. Opóźnienia mogą spowodować w szczególności:
    • w przypadku zleceń zamykających Take i Cut (wygenerowanych na podstawie tego samego zlecenia zaawansowanego ToC lub SToC) - zamknięcie pozycji może obejmować podwójny wolumen lub może powstać pozycja odwrócona. Ryzyko powstania takiej sytuacji zwiększa się w przypadku gdy:
      • różnica pomiędzy limitem ceny zlecenia Take i limitem aktywacji zlecenia Cut jest mniejsza,
      • występuje znaczna zmienność kursu instrumentu finansowego,
  • wartość limitu aktywacji w zleceniu cząstkowym (wygenerowanego na podstawie zlecenia SSL) może zostać oparta na nieaktualnym kursie odniesienia.
  • ryzyko kursowe - zmienność kursu instrumentu finansowego może doprowadzić do realizacji tzw. dużych strat kursowych. Zmienność kursu instrumentu finansowego może spowodować w szczególności:
    • w przypadku zlecenia Speed bez określonego limitu ceny (PKC, PCR, PEG i Stop Loss) i zlecenia Take z limitem ceny niekorzystnym w stosunku do kursu realizacji zlecenia Speed (wygenerowanego na podstawie zlecenia zaawansowanego SToC) - realizację zleceń podrzędnych Speed i Take ze stratą,
    • w przypadku aktywacji zlecenia Cut typu Stop Loss (wygenerowanego na podstawie zlecenia zaawansowanego SToC lub ToC) - realizację dużej straty,
    • w przypadku małej różnicy pomiędzy limitem ceny i limitem aktywacji, a także w przypadku szybkich zmian kursów na GPW - brak realizacji zlecenia zamykającego Cut typu Stop Limit.

RYZYKO INWESTYCYJNE TOWARZYSZĄCE INWESTYCJI W FUNDUSZE

Inwestycja w fundusze inwestycyjne obarczona jest ryzykiem, czyli przede wszystkim możliwością utraty, nawet znacznej części zainwestowanego kapitału. Możliwość obniżenia wartości inwestycji jest spowodowana wahaniami wartości tytułów uczestnictwa. Ponadto fundusze inwestycyjne nie gwarantują osiągnięcia zysku z inwestycji.

Poziom ryzyka zależny jest m.in. od:

  • kategorii funduszu,
  • składu portfela funduszu inwestycyjnego,
  • realizowanej przez fundusz polityki inwestycyjnej.

Ryzyko inwestycyjne danego funduszu inwestycyjnego jest zależne od polityki inwestycyjnej tego funduszu. Szczegółowe informacje na temat ryzyka inwestycyjnego zawarte są w udostępnionej inwestorom dokumentacji dotyczącej funduszu inwestycyjnego, w szczególności w: Kluczowych Informacjach dla Inwestorów, Prospektach Informacyjnych, Warunkach Emisji, Statutach. Informacje na temat ryzyka inwestycyjnego, w tym w szczególności treść Kluczowych Informacji dla Inwestorów, są dostępne w Punktach Obsługi Klientów CDM oraz na stronie internetowej www.cdmpekao.com.pl.

Na ryzyko inwestycyjne dotyczące inwestowania w fundusz inwestycyjny składają się ryzyka związane
z nabywanymi przez fundusz inwestycyjny instrumentami finansowymi, w szczególności:

  • ryzyko przyszłego kształtowania się kursu,
  • ryzyko płynności instrumentu finansowego,
  • ryzyko zawieszenia obrotu lub wykluczenia instrumentu finansowego z obrotu,
  • ryzyko związane z sytuacją makroekonomiczną i międzynarodową kraju,
  • ryzyko walutowe,
  • ryzyko regulacyjne kraju inwestowania,
  • ryzyko operacyjne,
  • ryzyko finansowe.

Z inwestowaniem w fundusz inwestycyjny związane są również:

  • ryzyko zmienności - zmienność wartości jednostek uczestnictwa funduszu inwestycyjnego zależy od typu funduszu - im większa część portfela funduszu alokowana jest w instrumenty o wyższej zmienności, tym wyższa będzie zmienność wartości jednostek uczestnictwa,
  • ryzyko zarządzającego - wiąże się z możliwością podjęcia błędnej decyzji przez zarządzającego funduszem, co do selekcji rodzaju aktywów do portfela inwestycyjnego funduszu oraz momentu podjęcia decyzji inwestycyjnej,
  • ryzyko polityki inwestycyjnej - brak możliwości bieżącego określenia dokładnych parametrów inwestycyjnych, w tym poziomu ryzyka oraz aktualnego składu portfela inwestycyjnego danego funduszu,
  • ryzyko niepewnego horyzontu inwestycyjnego - certyfikaty inwestycyjne, w zależności od Warunków emisji i Statutu funduszu, mogą posiadać ściśle określone terminy wykupu, które uniemożliwiają ich spieniężenie w terminie wybranym przez posiadacza certyfikatu. Również ze względu na niską płynność niektórych aktywów zarządzanych przez fundusz, termin zakończenia funduszu\wykupu certyfikatów może zostać znacznie wydłużony.

Ryzyko inwestycyjne może być przez inwestora ograniczone poprzez tzw. dywersyfikację portfela. Polega ona na ulokowaniu kapitału w różne kategorie funduszy inwestycyjnych, czyli w fundusze o różnym poziomie ryzyka i potencjalnych zysków. Im więcej różnorodnych funduszy w portfelu, tym korzystniejszej można oczekiwać relacji zysku do ryzyka - ewentualne straty poniesione na rynku o niekorzystnej koniunkturze mogą zostać wyrównane zyskami osiągniętymi z inwestycji w instrumenty finansowe oferujące ekspozycję na rynku, gdzie występują wzrosty.

PRE-MARKET

Charakterystyka

Zlecenia na zagraniczne instrumenty finansowe obejmujące fazę pre-market.

Ryzyka

Niezależnie od ryzyk związanych z inwestowaniem w instrumenty finansowe, składanie zleceń obejmujących fazę pre-market wiąże się z następującym ryzykiem:

  • ryzyko niższej płynności - większe zagrożenie braku realizacji zlecenia po zakładanej cenie z uwagi, iż wartość obrotu generowanego podczas fazy pre-market zwykle jest znacznie niższa niż wartość obrotu generowanego podczas fazy notowań ciągłych,
  • ryzyko większej zmienności - mniejsza „głębokość" rynku, rozumiana jako liczba zleceń kupna i sprzedaży po kursie bliskim aktualnej ceny rynkowej podczas fazy pre-market może przekładać się na większą zmienność cen,
  • ryzyko braku powiązania kursów - kursy instrumentów finansowych notowanych w fazie pre-market i fazie notowań ciągłych mogą charakteryzować się wysokim odchyleniem w stosunku do siebie,
  • ryzyko informacji - zważywszy, że informacje dotyczące notowanych instrumentów finansowych są ogłaszane również poza godzinami notowań ciągłych, pojawienie się takich informacji giełdowych w połączeniu z niższą płynnością i wyższą zmiennością może spowodować duże odchylenia na cenie instrumentu finansowego, którego dotyczą,
  • ryzyko spreadu - niska płynność oraz wysoka zmienność może spowodować znaczną różnicę pomiędzy ceną kupna a ceną sprzedaży danego instrumentu finansowego.

WAŻNA INFORMACJA

W uzupełnieniu ryzyka regulacyjnego kraju inwestowania oraz kraju emitenta instrumentu finansowego, o których mowa powyżej, należy zwrócić uwagę na mające wpływ na celowość oraz efektywność inwestycji:

  • ryzyko prawne - obejmuje m.in. możliwość zmiany przepisów prawa dotyczących obrotu instrumentami finansowymi, emitentów, prowadzenia działalności gospodarczej i innych, mogące powodować pogorszenie warunków działania inwestorów i w konsekwencji niepewność efektów inwestycji,
  • ryzyko podatkowe - w ramach którego należy zwrócić uwagę, że:
    • istnieją wątpliwości interpretacyjne związane ze stosowaniem przepisów podatkowych, w szczególności ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, która reguluje zarówno obowiązki Klientów - podatników podatku dochodowego od osób fizycznych, jak i obowiązki CDM - płatnika zryczałtowanego podatku dochodowego i wystawcy imiennej informacji o wysokości dochodu (informacja PIT-8C),
    • Klienci CDM ponoszą pełną odpowiedzialność za zobowiązania podatkowe wynikające z ww. ustawy, także w sytuacjach, gdy CDM nie wykona lub wykona niewłaściwie swoje obowiązki, jako płatnik podatku (patrz: ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa). CDM - płatnik podatku dochodowego od osób fizycznych oraz płatnik podatku dochodowego, w przypadku niektórych przychodów osiąganych przez osoby prawne mające siedzibę poza terytorium Rzeczpospolitej Polskiej, ponosi solidarną odpowiedzialność za zobowiązanie podatkowe Klienta, o ile tak stanowią przepisy prawa powszechnego. W przypadku, gdy przepisy prawa powszechnego nie stanowią o solidarnej odpowiedzialności CDM - CDM ponosi odpowiedzialność cywilnoprawną na zasadach ogólnych,
    • CDM, zarówno w zakresie obowiązków płatnika podatku, jak i przy formułowaniu informacji podatkowych przekazywanych Klientom (np. informacja PIT-8C), dochowuje należytej staranności i ostrożności przy interpretowaniu opisanych przepisów i ich stosowaniu na potrzeby obowiązków podatkowych wobec Klientów. Stanowisko, jakie w sprawach przepisów podatkowych reprezentuje CDM nie jest dla Klientów wiążące, tym samym mają oni prawo do własnego stanowiska w sprawie interpretacji przepisów podatkowych (stanowisko Klienta może być wypracowane w porozumieniu z doradcą podatkowym, właściwym organem podatkowym i innymi uprawnionymi podmiotami),
    • powyższe ryzyka nie mogą być rozpatrywane w oderwaniu od przepisów podatkowych stosowanych w krajach innych niż Rzeczpospolita Polska, w szczególności, jeśli Klient posiada status nierezydenta, powinny one być rozstrzygane w świetle prawa, w tym przepisów podatkowych, obowiązującego w miejscu zamieszkania Klienta, jak również umów o unikaniu podwójnego opodatkowania, jakie zawarła Rzeczpospolita Polska.