Prawa poboru



 

1. Prawa poboru

Prawem poboru akcji nazywamy przywilej pierwszeństwa przy zakupie nowych akcji spółki przez jej dotychczasowych akcjonariuszy proporcjonalnie do liczby akcji już posiadanych. Prawo to jest o tyle istotne, że w przypadku objęcia takiej emisji przez nowy krąg akcjonariuszy nastąpiłoby tzw. rozwodnienie kapitału, czyli procentowe zmniejszenie udziału dotychczasowych akcjonariuszy w stosunku do całkowitej sumy kapitału akcyjnego.

W zależności od wielkości nowej emisji w stosunku do już zarejestrowanej liczby akcji, ustalany jest tzw. parytet informujący, ile nowych akcji można nabyć będąc posiadaczem jednej akcji starej emisji.

U akcjonariuszy, którzy posiadali akcje starej emisji w dniu ustalenia prawa poboru, zostanie zapisany na rachunkach inwestycyjnych nowy instrument - prawo poboru.

Zapisy na akcje z wykorzystaniem prawa poboru mogą być przyjmowane w formie zapisów podstawowych (I termin przyjmowania zapisów) proporcjonalnie do liczby posiadanych praw poboru i zapisów dodatkowych (II termin przyjmowania zapisów). Uprawnionymi do złożenia zapisów dodatkowych są akcjonariusze, którzy w dniu ustalenia prawa poboru byli akcjonariuszami spółki.

Uprawniony do zapisu dodatkowego może złożyć zapis na dowolna liczbę akcji nowej emisji (w zapisach dodatkowych nie obowiązuje zasada proporcjonalności) jednak nie większą niż liczba emitowanych (dostępnych do objęcia w II terminie prawa poboru) akcji bez względu na liczbę posiadanych praw poboru w momencie składania zapisu. Zapisy dodatkowe mogą zostać zredukowane.

U akcjonariuszy, którzy dokonali zapisu na akcje nowej emisji, prawa poboru zostają zamienione na prawa do akcji nowej emisji (PNE). Prawa do akcji nowej emisji (PNE) notowane na giełdzie są jako Prawa Do Akcji (PDA)

Powrót do góry


 

2. Skrócone zasady notowania i obrotu

  • Prawa poboru mogą być notowane odpowiednio na rynku, na którym notowane są akcje spółki, począwszy od sesji giełdowej przypadającej następnego dnia sesyjnego po dniu podania przez emitenta do publicznej wiadomości ceny emisyjnej akcji nowej emisji, nie wcześniej jednak niż następnego dnia sesyjnego po dniu ustalenia prawa poboru.
  • Notowanie praw poboru ma miejsce, o ile okres ich notowania wynosił będzie minimum 1 dzień sesyjny.
  • Prawa poboru są notowane na giełdzie po raz ostatni na sesji giełdowej odbywającej się trzeciego dnia sesyjnego przed dniem zakończenia przyjmowania zapisów na akcje.
  • Terminy notowania praw poboru podawane są do publicznej wiadomości przez Zarząd Giełdy.

Ważne informacje:

  • Jednostka transakcyjna: 1 prawo poboru.
  • Ograniczenia wahań kursów: 100% licząc od kursu odniesienia.
  • System notowań: analogiczny w stosunku do akcji, których dotyczą prawa poboru.

Przykład

 

Niezłożenie zapisu z wykorzystaniem prawa poboru skutkuje wygaśnięciem prawa do nabycia akcji nowej emisji.

Inwestorzy, którzy nabyli prawa poboru notowane na rynku giełdowym i w ostatnim dniu zapisów podstawowych nie dokonali zapisu na akcje nowej emisji, poniosą stratę środków zainwestowanych w nabycie praw poboru.

Obrót prawami poboru wyklucza przyjmowanie i realizowanie zleceń:

  • po każdej cenie (PKC)
  • po cenie rynkowej (PCR)

Ostatnim dniem uprawniającym do nabycia na sesji giełdowej akcji, z których przysługuje prawo poboru (akcji "z prawem poboru"), jest dzień przypadający:

  • w dniu sesji giełdowej, dla której termin rozliczenia transakcji na niej zawartych przypada w dniu ustalenia prawa poboru, jeżeli dzień ustalenia prawa poboru przypada w dniu rozliczeniowym w rozumieniu przepisów Krajowego Depozytu Papierów Wartościowych S.A., albo
  • w dniu sesji giełdowej, dla której termin rozliczenia transakcji na niej zawartych przypada w dniu rozliczeniowym poprzedzającym dzień ustalenia prawa poboru, jeżeli dzień ustalenia prawa poboru nie przypada w dniu rozliczeniowym w rozumieniu przepisów Krajowego Depozytu Papierów Wartościowych S.A. W dniu D+1 akcje można sprzedać, zachowując prawo poboru.

Powrót do góry


 

3. Ryzyka

Z prawami poboru związana jest część ryzyk opisanych wcześniej w odniesieniu do innych instrumentów finansowych, tj.:

  • ryzyko przyszłego kształtowania się kursu,
  • ryzyko płynności instrumentu finansowego,
  • ryzyko walutowe,
  • ryzyko regulacyjne kraju inwestowania,
  • ryzyko niedojścia emisji do skutku,
  • ryzyko wygaśnięcia przyznanego prawa poboru, co skutkuje utratą potencjalnych korzyści ze sprzedaży lub wykonania prawa poboru.

Z inwestowaniem w prawa poboru związane jest również:

  • ryzyko zmienności - kurs rynkowy może podlegać znaczącym wahaniom, powodując zmienność wartości rynkowej tego typu instrumentów. W przypadku praw poboru zmienność ta jest wyższa od zmienności akcji tej samej spółki,;
  • ryzyko ceny emisyjnej - cena emisyjna może zostać ustalona po dniu przyznania prawa poboru, co uniemożliwia oszacowanie wartości prawa poboru w dniu jego nabycia,
  • ryzyko wygaśnięcia prawa poboru - w przypadku niewykonania prawa poboru w ustalonym terminie, prawo poboru wygasa, co skutkuje stratą całości zainwestowanych w prawa poboru środków.

Powrót do góry

 


 

4. Wartość teoretyczna

Kursem odniesienia dla akcji notowanych po odcięciu praw poboru jest ich ostatni kurs zamknięcia skorygowany (pomniejszony) o teoretyczną wartość prawa poboru (o ile kurs akcji był wyższy od ceny emisyjnej nowych akcji), ustaloną zgodnie z formułą:

 VT = (PR - PE)/(S + 1)

gdzie:

VT - wartość teoretyczna prawa poboru
PR - cena rynkowa akcji starej emisji
PE - cena emisyjna akcji nowej emisji
S - liczba praw poboru uprawniająca do objęcia 1 akcji nowej emisji

W przypadku gdy cena emisyjna akcji nowej emisji jest wyższa lub równa ostatniemu kursowi zamknięcia akcji tego emitenta, kurs odniesienia dla prawa poboru wynosi 0,01 jednostki waluty notowania.

 

Przykład

Spółka ZZZ wyemitowała 5 mln akcji starej emisji. Aktualnie akcje notowane są po 5 zł. Dodatkowo przedsiębiorstwo planuje podwyższyć kapitał poprzez nową emisję 1 mln nowych akcji, po cenie emisyjnej 2 zł.

W związku z powyższym na jedną akcję nowej emisji przypada pięć akcji starej emisji, czyli 5 praw poboru będzie uprawniało do zapisania się na 1 akcję nowej emisji.

Zgodnie z formułą, teoretyczna wartość prawa poboru wynosi:

VT = (5 - 2)/(5 + 1) = 0,50 zł

czyli 5 praw poboru będzie miało wartość 2,50 zł. Zatem pomimo odjęcia teoretycznej wartości praw poboru od kursu akcji, inwestor nie straci, ponieważ, w przypadku notowania praw poboru na rynku giełdowym, mógłby je sprzedać po teoretycznej wartości, czyli po 0,50 zł 

 

Przykład

 

Spółka YYY wyemitowała 5 mln akcji starej emisji. Aktualnie akcje notowane są po 5 zł.

Dodatkowo przedsiębiorstwo planuje podwyższyć kapitał poprzez nową emisję 25 mln nowych akcji, po cenie emisyjnej 2 zł.

W związku z powyższym na pięć akcji nowej emisji przypada jedna akcja starej emisji, czyli 1 prawo poboru będzie uprawniało do zapisania się na 5 akcji nowej emisji.

Zgodnie z formułą, teoretyczna wartość prawa poboru wynosi:

VT = (5 – 2)/(1/5 + 1) = 2,50 zł

czyli 1 prawo poboru będzie miało wartość 2,50 zł. Zatem pomimo odjęcia teoretycznej wartości praw poboru od kursu akcji, inwestor nie straci, ponieważ, w przypadku notowania praw poboru na rynku giełdowym, mógłby je sprzedać po teoretycznej wartości, czyli po 2,50 zł 

 

Przykład

 

Dniem ustalenia prawa poboru jest dzień 27.11.2017 (poniedziałek).

Ostatnim dniem, w którym można nabyć akcje uprawniające do prawa poboru (dzień D) jest 23.11.2017 (czwartek).

W dniu 24.11.2017 (piątek) kurs akcji zostanie pomniejszony o teoretyczną wartość prawa poboru (D+1).

27.11.2017 r. (poniedziałek) jest dniem ustalenia prawa poboru (D+2).

 

 Powrót do góry


INFOLINIA:

801 140 490*

22 591 24 90**

*(opłata za jeden impuls)

**(opłata wg taryfy operatora)