Akcje

Akcje są to papiery wartościowe reprezentujące część kapitału zakładowego spółki akcyjnej. Akcje są emitowane przez spółkę akcyjną i mogą być notowane na rynku kapitałowym. Własność akcji jest formalnym dowodem potwierdzającym uczestnictwo posiadacza (akcjonariusza) w spółce akcyjnej.

Własność akcji daje akcjonariuszowi prawo:

  • majątkowe (prawo do dywidendy, udział w majątku spółki po jej likwidacji),
  • korporacyjne (prawo poboru, prawo do głosu na Walnym Zgromadzeniu Akcjonariuszy).

 

 


 

1. Rodzaje akcji

  • Akcje imienne – z których uprawnienia przysługują osobie wskazanej w dokumencie akcji. Akcje te związane są z konkretną osobą wymienioną w dokumencie akcji z imienia i nazwiska – w przypadku osób fizycznych, bądź nazwy (firmy) – w przypadku osób prawnych.
  • Akcje na okaziciela – z których uprawnienia do wykonania wynikających z nich praw przysługują każdemu posiadaczowi akcji.
  • Akcje zwykłe – akcje dające prawo do jednego głosu na Walnym Zgromadzeniu Akcjonariuszy.
  • Akcje uprzywilejowane – akcje, których uprzywilejowanie może dotyczyć zarówno praw majątkowych wynikających z akcji (np. dywidendy) jak i praw niemajątkowych (np. prawo głosu). Dla spółek niepublicznych, akcje uprzywilejowane dają prawo do dwóch głosów na Walnym Zgromadzeniu Akcjonariuszy.
  • Akcje nieme – akcje, z których akcjonariuszowi nie przysługuje prawo głosu, w zamian za to posiadacz jest uprzywilejowany co do wysokości dywidendy i pierwszeństwa jej wypłaty.
  • Akcje aportowe – akcje pokryte wkładem niepieniężnym, muszą być akcjami imiennymi.
  • Akcje gotówkowe – akcje pokryte w formie pieniężnej, mogą być akcjami imiennymi lub na okaziciela.
  • Akcje założycielskie – mogą być wydawane w celu wynagrodzenia usług świadczonych przez założyciela biura spółki.


2. Charakterystyka akcji

  • Do powstania akcji dochodzi z chwilą wpisu spółki do rejestru lub rejestracji podwyższenia kapitału (i od tego momentu spółka może wydawać je akcjonariuszom).
  • Akcje są emitowane przez spółkę. Pierwsza seria jest emitowana przy jej założeniu, natomiast następne wiążą się już z podwyższeniem kapitału zakładowego.
  • Akcje o równej wartości nominalnej (nie niższej niż 1 grosz) składają się na kapitał akcyjny spółki. Założyciele spółki dokonują wpłat na akcje w celu pokrycia kapitału spółki.
  • Oprócz wartości nominalnej istnieje także cena emisyjna (cena po której spółka zbywa akcje na rynku pierwotnym), która może być wyższa niż wartość nominalna akcji. Cena emisyjna jest głównie odzwierciedleniem popytu rynków finansowych na dany papier wartościowy. Różnica ze sprzedaży pomiędzy wartością nominalną a uzyskaną ceną emisyjną jest przeznaczana na kapitał zapasowy.
  • Akcje kupowane i sprzedawane na giełdzie wyceniane są przez inwestorów według wartości rynkowej, która odzwierciedla aktualny popyt i podaż na dane akcje. Cena rynkowa może różnić się od ceny emisyjnej, jak również od ceny nominalnej. Zdarzają się także przypadki, gdy wartość rynkowa akcji spółek może być nawet niższa niż cena nominalna.
  • Akcje są niepodzielne. Mogą być wydawane w odcinkach zbiorowych obejmujących większą liczbę akcji.
  • Akcje mogą być przedmiotem współwłasności. Wtedy współuprawnieni z akcji wykonują swoje prawa w spółce przez wspólnego przedstawiciela, a za świadczenia związane z akcją odpowiadają solidarnie. Jeżeli współuprawnieni nie wskazali swojego przedstawiciela, oświadczenia spółki mogą być dokonywane wobec któregokolwiek z nich.

 

Przykład

Przykład

W sytuacji, gdy spółka akcyjna wyemitowała 1 mln akcji, akcjonariusz, który zakupi 50 tys. akcji, będzie posiadał 5% udział we własności spółki.



3. Ryzyka:

Z inwestowaniem w akcje związane są następujące ryzyka:

  • ryzyko przyszłego kształtowania się kursu - brak pewności, co do kierunku kształtowania się ceny instrumentu finansowego w przyszłości potencjalnie skutkujący stratą części lub całości zainwestowanego kapitału,
  • ryzyko zmienności - kurs rynkowy może podlegać znaczącym wahaniom, powodując istotną fluktuację wartości zainwestowanego kapitału,
  • ryzyko płynności instrumentu finansowego - polega na braku możliwości kupna lub sprzedaży instrumentu finansowego bez znaczącego wpływu na jego cenę,
  • ryzyko zawieszenia obrotu lub wykluczenia instrumentu finansowego z obrotu - na podwyższenie ryzyka inwestycyjnego wpływa również możliwość zawieszenia notowań, wycofania lub wykluczenia instrumentów finansowych z obrotu na danym rynku. Taka sytuacja w znaczący sposób może wpłynąć na rynkową wycenę instrumentów finansowych,
  • ryzyko związane z sytuacją makroekonomiczną i międzynarodową rynku - związane z tendencjami zachodzącymi w innych segmentach rynku finansowego (m.in. wahania kursów walutowych, zmiany stóp procentowych, inflacja). W praktyce precyzyjna prognoza wpływu tych ryzyk na kształtowanie się kursu instrumentu finansowego i jego wyeliminowanie nie jest możliwe, co należy brać pod uwagę przy podejmowaniu decyzji inwestycyjnych,
  • ryzyko zarządzania - zachodzi w sytuacji nieprawidłowego zarządzania podmiotem, co ma wpływ na wartość wyemitowanych przez niego instrumentów finansowych,
  • ryzyko operacyjne - związane jest z możliwością stosowania przez spółkę nieodpowiednich lub wadliwych systemów, w tym błędów popełnianych przez człowieka, awarii technicznych oraz zdarzeń zewnętrznych mogących mieć wpływ na wynik finansowy, a tym samym na rynkową wycenę wyemitowanych przez nią instrumentów finansowych,
  • ryzyko finansowe - spowodowane faktem, że emitent w celu finansowania projektów inwestycyjnych wykorzystuje częściowo kapitał obcy. Niekorzystne działanie efektu dźwigni finansowej występuje wtedy, gdy udział kapitału obcego w kapitale emitenta jest zbyt duży i emitent nie jest w stanie dotrzymać warunków zobowiązań. Ma to wpływ na wycenę wyemitowanych instrumentów finansowych,
  • ryzyko przymusowego wykupu - polega na konieczności bezwarunkowego zbycia posiadanych instrumentów finansowych,
  • ryzyko walutowe - w przypadku instrumentów finansowych nabywanych na rynkach zagranicznych lub denominowanych w walutach obcych dodatkowym elementem niepewności jest ryzyko kształtowania się kursów walut obcych w stosunku do waluty polskiej, powodujące że inwestycja w te instrumenty może mieć efekt odmienny od założonego,
  • ryzyko regulacyjne kraju inwestowania - związane z odmiennymi uregulowaniami prawnymi i podatkowymi obowiązującymi na rynkach zagranicznych, na których dokonywana jest inwestycja w instrumenty finansowe. W szczególności należy mieć na względzie ryzyka związane ze sposobem przechowywania zagranicznych instrumentów finansowych opisane w Rozdziale I w części Zasady ochrony aktywów Klientów,
  • ryzyko regulacyjne kraju emitenta - związane z odmiennymi uregulowaniami prawnymi i podatkowymi obowiązującymi w kraju emitenta instrumentu finansowego,
  • w przypadku usługi krótkiej sprzedaży:
  • korzystanie z usługi krótkiej sprzedaży wiąże się z koniecznością wniesienia zabezpieczenia, którego wartość uzależniona jest od wartości zajętej krótkiej pozycji. W związku z codzienną aktualizacją wartości zarówno tego zabezpieczenia jak i wartości zajmowanej krótkiej pozycji, będzie konieczne uzupełnienie zabezpieczenia, jeżeli trend rynkowy będzie niezgodny z oczekiwaniem inwestora,
    • ryzyko konieczności zamknięcia pozycji krótkiej w terminie określonym przez firmę inwestycyjną,
    • ryzyko poniesienia straty przekraczającej wartość inwestycji, w przypadku zamknięcia pozycji (odkup) po cenie wyższej od ceny na otwarciu pozycji,
  • w przypadku zawarcia umowy pożyczki papierów wartościowych:
    • ryzyko konieczności zwrotu papierów wartościowych w terminie narzuconym przez pożyczkodawcę (w przypadku złożenia przez pożyczkodawcę żądania zwrotu pożyczonych papierów wartościowych),
    • ryzyko kosztów pożyczki papierów wartościowych i ich zmiany,
    • ryzyka związane z krótką sprzedażą, w przypadku zbycia pożyczonych papierów wartościowych.

     

 Powrót do góry



4. Prawa przysługujące z akcji

Prawa i obowiązki wynikające z akcji są jednakowe, przy czym statut spółki może przyznać niektórym akcjom dodatkowe prawa albo przypisać do nich określone obowiązki (tzw. akcje uprzywilejowane).
Prawa przysługujące akcjonariuszowi można podzielić na majątkowe i niemajątkowe (tzw. korporacyjne). Prawa te, co do zasady, są równe. Możliwe jest jednak, aby na podstawie statutu spółki niektórym akcjom przypisano uprawnienia w szerszym zakresie albo przypisano do nich określone obowiązki.


Prawa majątkowe:

  • Prawo do dywidendy –  prawo majątkowe akcjonariuszy uprawniające do udziału w zysku spółki przeznaczonym do podziału. Ani statut, ani uchwała zgromadzenia akcjonariuszy nie może pozbawić akcjonariusza tego prawa.
  • Prawo do udziału w podziale majątku – prawo do udziału w podziale majątku spółki w przypadku jej likwidacji. Akcjonariusz nie może zostać pozbawiony tego prawa przez statut ani uchwałę.
  • Prawo poboru akcji nowej emisji – kodeks spółek handlowych przyznaje dotychczasowym akcjonariuszom spółki prawo do objęcia akcji nowej emisji w przypadku podwyższenia kapitału przez spółkę. Prawo to może być w interesie spółki ograniczone lub wyłączone.

Prawa korporacyjne (organizacyjne):

  • Prawo głosu – prawo realizowane głównie przez uczestnictwo w zgromadzeniu akcjonariuszy.
  • Bierne prawo głosu – jest to możliwość sprawowania funkcji członka różnych organów spółki, np. zarządu czy rady nadzorczej;
  • Prawo do uczestnictwa w walnym zgromadzeniu – akcjonariusz nie może być pozbawiony tego prawa;
  • Prawo zaskarżania uchwał walnego zgromadzenia – przysługuje ono akcjonariuszowi w przypadku podjęcia uchwały sprzecznej ze statutem bądź dobrymi obyczajami, godzącej w interes spółki albo mającej na celu pokrzywdzenie akcjonariusza oraz w przypadku uchwały sprzecznej z prawem. Ze skargą może wystąpić: akcjonariusz, który głosował przeciwko uchwale, a po jej podjęciu zażądał zaprotokołowania sprzeciwu (nie dotyczy to akcjonariusza akcji niemej), akcjonariusz bezzasadnie niedopuszczony do udziału w walnym zgromadzeniu, akcjonariusz, który nie był obecny na walnym zgromadzeniu, jeżeli walne zgromadzenie zostało wadliwie zwołane albo jeżeli na walnym zgromadzeniu została podjęta uchwała w sprawie nie objętej porządkiem obrad;
  • Prawo żądania udzielenia informacji – na walnym zgromadzeniu i poza nim, nie później jednak niż w ciągu dwóch tygodni od jego zakończenia;
  • Prawo wystąpienia z powództwem – związane z naprawieniem szkody wyrządzonej spółce, jeżeli spółka nie wytoczy powództwa o naprawienie wyrządzonej jej szkody w terminie roku od dnia ujawnienia czynu wyrządzającego szkodę.

 Powrót do góry


 

5. Prawo do dywidendy

Prawo do dywidendy jest prawem majątkowym akcjonariuszy uprawniającym do udziału w zysku spółki. Poprzez uchwały Walnego Zgromadzenia Akcjonariuszy, zysk spółki może zostać podzielony na zysk zatrzymany i na zysk podzielony – tzw. dywidendę.

Większy zysk zatrzymany oznacza, że przedsiębiorstwo będzie dysponować większą ilością kapitału na nowe inwestycje, które mogą przynieść większe korzyści finansowe w przyszłości. Niższy zysk zatrzymany oznacza natomiast większą dywidendę, która stanowi dochód bieżący dla akcjonariuszy.

Przykład

 

Przykład

Spółka wyemitowała 5 mln akcji, które znajdują się w obrocie giełdowym. W ostatnim roku spółka osiągnęła 10 mln zł zysku netto. WZA podjęło decyzję o podziale zysku, gdzie 50% zostanie wypłacone akcjonariuszom w postaci dywidendy, a pozostałe 50%, przeznaczone na rozwój spółki. W związku z powyższym, na jedną akcję przypadnie 1 zł dywidendy

 Aby akcjonariusz mógł skorzystać z prawa do dywidendy wymagane jest aby posiadał akcje w tzw. dniu ustalenia prawa do dywidendy. Dniem ustalenia prawa jest ostatni dzień sesji giełdowej, na której rozliczona zostanie transakcja nabycia akcji. Zatem aby posiadać uprawnienia do dywidendy, należy nabyć akcje na co najmniej 2 dni sesyjne przed dniem ustalenia prawa do dywidendy.

Po ostatnim dniu, w którym można nabyć akcje uprawniające do dywidendy, kurs odniesienia akcji, tj. ostatni kurs zamknięcia, skorygowany zostaje o wartość dywidendy, czyli kurs akcji pomniejszony zostaje o ustaloną przez WZA wartość dywidendy. W dniu D+1 akcje można sprzedać, zachowując prawo do dywidendy.

Przykład

 

Przykład

Dniem ustalenia prawa do dywidendy jest dzień 27.11.2017 (poniedziałek).
Ostatnim dniem, w którym można nabyć akcje uprawniające do dywidendy (dzień D) jest 23.11.2017 (czwartek).
W dniu D+1, czyli 24.11.2017 (piątek) kurs akcji zostanie pomniejszony o wartość dywidendy.
Dzień D+2, czyli 27.11.2017 r. (poniedziałek) jest dniem ustalenia prawa do dywidendy).

Pomimo dokonanej korekty kursu akcji o wartość dywidendy, wartość aktywów inwestora nie zmieni się, ponieważ zmniejszona cena akcji uzupełniona zostanie o wypłaconą w przyszłości przez spółkę dywidendę.

Powrót do góry



6. Operacje na akcjach

Zgodnie z regulaminem Krajowego Depozytu Papierów Wartościowych, najczęściej spotykanymi operacjami są split akcji, scalenie akcji i umorzenie akcji.
Split akcji (podział) polega na zwiększeniu liczby papierów wartościowych wraz ze zmniejszeniem wartości nominalnej akcji bez obniżenia kapitału akcyjnego.

Przykład

 

Przykład

Spółka planuje dokonać split akcji (podział) w stosunku 1 na 10. Przed splitem:

  • Wartość nominalna – 1,00 zł
  • Liczba akcji – 1 000 000 sztuk

Po splicie:

  • Wartość nominalna – 0,10 zł

Liczba akcji – 10 000 000 sztuk.

Scalenie akcji (resplit - połączenie) polega na zmniejszeniu liczby papierów wartościowych wraz ze zwiększeniem wartości nominalnej akcji bez zmiany wartości kapitału akcyjnego.

Przykład

 

Przykład

Spółka planuje dokonać scalenia akcji (połączenie) w stosunku 100 na 1. Przed scaleniem:

  • Wartość nominalna – 0,01 zł
  • Liczba akcji – 1 000 000 000 sztuk

Po scaleniu:

  • Wartość nominalna – 1,00 zł
  • Liczba akcji – 10 000 000 sztuk 
Umorzenie akcji dokonywane jest poprzez likwidację akcji wraz z wygaśnięciem praw udziałowych związanych z umarzaną akcją. Razem z umorzeniem akcji dokonywane jest obniżenie wartości kapitału zakładowego.

Powrót do góry


Czy wiesz że?

  • Pierwsza akcja w Polsce

    Pierwsza akcja w Polsce

    Jedną z pierwszych akcji wyemitowanych na ziemiach polskich była akcja dywidendowa Kompanii Manufaktur Wełnianych wydana w Warszawie w czerwcu 1768 roku.
    Wyemitowanych zostało 120 akcji, a każda z akcji miała nominał równy 360 czerwonych złotych.

INFOLINIA:

801 140 490*

22 591 24 90**

*(opłata za jeden impuls)

**(opłata wg taryfy operatora)